حکمرانی مردم‌پایه و مشارکتی؛ الگوی نوین رهبر انقلاب

رهبر انقلاب در پیام نوروزی ۱۴۰۵ با روایت یک تجربه شخصی از «همسفری با مردم در تاکسی» نه فقط یک روش نمونه‌گیری کیفی، بلکه پارادایمی نوین در حکمرانی را ترسیم کردند که مردم به عنوان رکن اصلی تشخیص، نظارت و مشارکت در حل مسئله هستند.
پیام نوروزی سال ۱۴۰۵ رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای، را می‌توان نقطه عطفی در ترسیم پارادایمی نوین از حکمرانی دانست؛ پارادایمی که در آن «مردم» از جایگاه یک موضوع یا مخاطبِ صرفِ مدیریت، به «رکن اصلی تشخیص، نظارت و مشارکت در حل مسئله» ارتقا می‌یابند.این رویکرد که می‌توان از آن به «الگوی مدیریتی مردم‌محور» تعبیر کرد، نه یک شعار، بلکه حاصل یک فرآیند میدانی و روش‌شناسانه از منظر معظم‌له است.
نکته بدیع در این پیام، اشاره به تجربهٔ شخصی رهبری در «هم‌سفری با مردم در تاکسی» به‌عنوان یک روش نمونه‌گیری کیفی و عمیق است. معظم‌ٌله با تأکید بر اینکه این نوع مواجهه را برتر از بسیاری از نظرسنجی‌ها می‌دانند، در واقع بر دو اصل اساسی تأکید می‌کنند؛ اصل اول «اصالت میدان» است و اینکه مدیریت کارآمد نیازمند عبور از پشت میزها و حضور در زیست‌بوم واقعی مردم خواهد بود. و اصل دوم «اصالت صدای بی‌واسطه» است به این معنا که تشخیص ضعف‌ها و راهکارها، زمانی دقیق می‌شود که مدیران در قالبی ناشناس و بدون فیلترهای تشریفاتی، در جنس ساده‌ترین پرسش‌های روزمره مردم شریک شوند.

تبدیل انتقادات مردم به نسخه علاج

این رویکرد، نشان‌دهنده گذار از مدیریت «بر اساس گزارش» به مدیریت «بر اساس حضور» است.از دیگر سو بخش مهمی از بیانات رهبری به فرآیند تبدیل «انتقادات مردم» به «نسخه علاج» اختصاص دارد و معظم‌له در این زمینه تصریح می‌کنند که برداشت ایشان در بسیاری موارد موافق با انتقادات اقتصادی و مدیریتی مردم بوده است.
نکته حائز اهمیت، فرآیند سه‌گانه‌ای است که در این الگو ترسیم می‌شود و آنکه «شنیدن» «آموختن از مردم» و فراتر از برگزاری جلسات رسمی؛ تحلیل «تلاش برای تدوین نسخه کارشناسی شده» ترکیب خرد جمعی مردم با دانش کارشناسی و عمل که «آماده‌شدن برای اجرا» توسط مسئولین عالی‌همت و تکمیل حلقه مدیریتی از تشخیص تا اجرا را به همراه دارد. این الگو نشان می‌دهد که در نگاه معظم‌له، «مردم» نه‌تنها منبع مسئله، بلکه منبع اصلی راهکار نیز هستند. تأکید بر تهیه یک نسخه «جامع‌الاطراف» و «کارشناسی‌شدن» نشان از توجه به رفع نقص تاریخیِ جزیره‌ای عمل‌کردن در مدیریت اقتصادی دارد.

مردم‌محوری؛ الگوی دفاع فعال در جنگ اقتصادی

آیت‌الله خامنه‌ای در این پیام، تأمین معیشت و تولید ثروت برای عموم را نه یک وظیفه اداری، که «نوعی دفاع و بلکه پیشروی چشمگیر» در برابر جنگ اقتصادی دشمن تعریف می‌کنند. در این چارچوب، الگوی مدیریتی مردم‌محور دارای دو کارکرد راهبردی است: کارکرد دفاعی که با ترمیم ضعف‌های اقتصادی و مدیریتی کهنه، روزنه امید دشمن را می‌بندد و مشارکت مردم، پدافند غیرعامل را از حالت صرفاً فیزیکی به حالت هوشمند و اجتماعی تبدیل می‌کند.کارکرد پیشروی که فعال‌سازی ظرفیت‌های مردمی در تولید ثروت، یعنی خارج‌شدن از موقعیت انفعالی تحریم و تبدیل تهدیدها به فرصت‌های خوداتکایی را فراهم می‌سازد.

پیوند «وحدت ملی» و «امنیت ملی» با اقتصاد مقاومتی

شعار سال تحت عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» جامع‌ترین بخش این الگوی مدیریتی است. این شعار نشان می‌دهد که الگوی جدید، اقتصاد را به‌عنوان یک پدیده صرفاً فنی نگاه نمی‌کند، بلکه آن را در بستر دو متغیر اساسی تعریف می‌نماید. «وحدت ملی» که به‌عنوان سرمایه اجتماعی لازم برای اجرای نسخه‌های کارشناسی به حساب می آید و بدون همراهی آحاد ملت، هیچ الگوی مدیریتی، حتی جامع‌ترین آنها، به نتیجه نمی‌رسد و «امنیت ملی» که به‌عنوان بستر و زیرساخت اصلی هرگونه پیشرفت اقتصادی در گرو ثبات و امنیت ناشی از آن است.

گذار از مدیریت دولتیِ صرف به حکمرانی مشارکتی

متن پیام نوروزی رهبری نشانگر این موضوع است که الگوی جدید مدیریتی در کشور، مبتنی بر یک مثلث راهبردی یعنی مردم (به‌عنوان منبع شناخت و سرمایه)؛ کارشناسان (به‌عنوان پالایشگر و تدوین‌کننده نسخه) و مسئولان عالی‌همت (به عنوان مجریان متعهد) که اجزای یک پازل منسجم را تشکیل می‌دهند؛ تدوین و مطرح شده است. تأکید معظم‌له بر تجربه شخصی «همسفری ناشناس در تاکسی» و اولویت‌دادن به آن نسبت به نظرسنجی‌های معمول، پیام روشنی به همه مدیران کشور دارد که اگر به دنبال نسخه‌ای کارساز برای مشکلات اقتصادی و مدیریتی هستند، باید «بدون واسطه» و با «تواضع علمی» به میان مردم بروند و از آنچه می‌آموزند، یک برنامه جامع و عملیاتی برای پیشروی در جنگ اقتصادی تدوین کنند. این الگو، نویدبخش تحولی عمیق در سبک حکمرانی است که در آن مردم از حاشیه به متن تصمیم‌گیری بازمی‌گردند.
(Visited 2 times, 2 visits today)