چگونه لید بنویسیم؟

لید به معنای هدایت و راهنمایی است و در اصل همان چند جمله اول خبر است که هدایتگر خواننده به درون خبر می باشد. یکی از وظایف اصلی لید، ورود به ذهن خواننده و غافلگیر کردن اوست، لید می تواند به یک یا چند پرسش مربوط به عناصر خبر  پاسخ داده و حالت های اورژانسی، […]

لید به معنای هدایت و راهنمایی است و در اصل همان چند جمله اول خبر است که هدایتگر خواننده به درون خبر می باشد.
یکی از وظایف اصلی لید، ورود به ذهن خواننده و غافلگیر کردن اوست، لید می تواند به یک یا چند پرسش مربوط به عناصر خبر  پاسخ داده و حالت های اورژانسی، هیجان و ضرورت را به مخاطب خود منتقل کند.
انتخاب بهترین زاویه برای ورود به لید که در اصل بهانه ی خبر محسوب می شود ، از اصلی ترین دغدغه های لید نویسی است، به طور کلی بسیاری از روزنامه نگاران معتقدند، وقتی که لید خوب نوشته شود، بقیه خبر خودش می آید.

بهتر است لید خبر ۲۰ تا ۳۰ کلمه باشد اما افراد حرفه ای گاهی لید را به ۱۲ تا ۲۰ کلمه نیز کاهش می دهند که این موضوع با تمرین مداوم اتفاق خواهد افتاد و نویسنده خبر را قادر می سازد در همین ۱۲ کلمه آنجه را مورد نظر دارد بیان کند.

اگر لید به خوبی انتخاب نشود، امکان دارد که مخاطب از پیگیری ادامه مطلب منصرف شود و به همین خاطر لید جزء جذابترین بخشهای یک خبر محسوب می شود.

تفاوت های لید با تیتر

۱-     تیتر با فونت درشت نوشته می شود ولی لید با همان فونت خبر نوشته می شود.

۲-     تیتر جزء خبر نیست و فقط مشخصه ای از خبر است و با حذف آن لطمه ای به خبر وارد نمی آید. ولی خبر بدون لید ناقص است.

انواع لید

لید سئوالى یا استفهامى

لید سئوالی، با یک پرسش آغاز مى‌شود، پرسشى که باید جدابیت، گیرائى کنجکاوى دانستن به پاسخ آن را در مخاطب برانگیزد و او را به شوق خواندن خبر بکشاند.

لید تاریخى

در این لید، ضمن یادآورى سابقه رویداد یا ذکر تاریخچه‌اى که به حادثه کنونى منتهى شده است، مى‌توان علاقه‌مندى مخاطبان را تحریک کرد.

لید تشریحى و تحلیلى

پراستفاده‌ترین لید در خبرهاى عمدتاً سیاسى و اقتصادى و گزارش‌هاى خبری، لید تشریحى و تحلیلى است. این‌‌گونه لید براساس داده‌ها و اطلاعات خبرى نگارش مى‌شود و اصل اطلاعات زیربناى نگارش این‌گونه لید‌ها است. در خبرهاى تلفیقى (کهدر مباحث بعد به آن اشاره خواهد شد) پُراستفاده‌ترین لید، لید تشریحى و تحلیلى است. در این لید روزنامه‌نگار با بهره‌گیرى از آگاهى‌ها و رویدادهاى خبرى متصل به هم و از مجموع آنها مى‌توانند به تحلیلى مبنى بر واقعیات دست یابد که نگارش یک لید تحلیلى و تشریحى به مخاطب ارائه خواهد داد.

لید توصیفى

در لیدهاى توصیفى (وصفی) تصویرسازى با استفاده از واژگان وصفى به‌منظور القاء زیبائى‌ها و تحریک احساسات صورت مى‌گیرد. این مى‌تواند توصیف‌گر زیبائى‌هاى طبیعت یک‌رو است، استوارى و سختى کوهساران یا لطافت نهرها و جویبارها باشد یا بیانگر احساسات انسانى در برخورد با رویدادها.

پیشنهاد می شود:
قواعد عدد نویسی در خبر

لید ضرب‌المثل (تمثیلى)

شروع این‌گونه لیدها با ضرب‌المثل است و بیانگر موضوع رویداد. ضرب‌المثل باید با نوع رویداد هماهنگى داشته باشد و در واقع مصداق رویداد باشد.

لید فهرستى

در برخى از رویدادها، نکات مهم همسان و همطراز از نظر ارزش‌هاى خبرى نظیر فراگیرى (دربرگیری)، وجود دارد که به‌صورت فهرست شده مى‌توان در لید قرار داد.

لید قیاسى (مقایسه‌اى)

در این لید، اختلاف یا تشابه بین دو رویداد توأماً و مرتبط موردنظر است یا دو وضعیت به قیاس درمى‌آید.

لید ساده (مستقیم) و لید عمقى

این‌گونه لیدها چون لیدهاى پاسخ‌دهنده به عناصر خبر هستند، ساده و مستقیم به مهم‌ترین قسمت خبر مى‌پردازند با این تفاوت که در لید عمقى اطلاعات بیشترى درباره رویداد ذکر مى‌‌شود و طولانى‌تر از لید ساده است.

لید فشرده (متراکم) و لید چندخبرى

لیدهاى فشرده و چند خبرى از جهت تراکم اخبار به هم شبیه هستند اما این اختلاف که در لید فشرده، تراکم اطلاعات یک رویداد با آگاهى‌هاى تقریباً هم‌‌طراز از نظر اهمیت نگارش مى‌شود ولى لید چند خبرى معمولاً براى خبرهاى تلفیقى یا گزارش‌هاى خبرى نوشته مى‌شود.

لید چندخبرى معمولاً در گزارش‌هاى خبرى در مورد وقایع تعطیلات پایان هفته، گزارش‌هائى در مورد حوادث اجتماعى یا سیاسى به‌کار مى‌رود.

لید غیرمتعارف

این‌گونه لیدها دقیقاً به‌نوع خبر و همچنین ذوق خبرنگار و خلاقیت او بستگى دارد. لید غیرمتعارف در نگارش خبرهاى حوادث، ورزشى و هنرى مورد استفاده بیشترى دارد.

لید نقلى

نقل مهم‌ترین قسمت از گفته‌هاى اشخاص (شهرت) در پاراگراف اول خبر، لید را نقلى مى‌سازد. هنگام تنظیم خبر، خبرنگار باید تصمیم بگیرد به چه صورت مى‌خواهد مطالب خود را تنظیم کند. مثلاً مى‌خواهد نقل قول مستقیم به‌کار ببرد یا نقل قول غیر مستقیم. به‌طورکلى نقل قول تکرار مطالب (کلمه، عبارت، جمله، پاراگراف) نوشته شده یا گفته شده اشخاص (منابع خبری) است که به سه صورت مى‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

نقل قول مستقیم

در نقل قول مستقیم، مطلب دقیقاً همان‌طور که بیان شده، نوشته مى‌شود. از این‌رو هیچ‌گاه نباید در زمانى‌که تردید در کلمات به‌کار برده شده توسط گوینده وجود دارد از نقل قول مستقیم استفاده کرد. مطلبى که از آن به‌صورت نقل قول مستقیم استفاده مى‌شود، در داخل علامت نقل قول (گیومه ”…“) قرار مى‌گیرد.

نقل قول غیرمستقیم

در نقل قول غیرمستقیم، مفهوم مطلب شخص (منبع خبری) به‌صورت درست و روشن به نقل از او نوشته مى‌شود و الزاماً همان کلمه‌هاى به‌کار برده شده از طرف شخص، نخواهد بود. به همین خاطر در نقل قول غیرمستقیم از گیومه استفاده نمى‌شود.

و…