امام علی (ع):
گنج‌هاى روزى در وسعت اخلاق نهفته است.
Saturday, 17 April , 2021
امروز : شنبه, ۲۸ فروردین , ۱۴۰۰ - 6 رمضان 1442
شناسه خبر : 1804
  پرینتخانه » ارتباطات اجتماعی تاریخ انتشار : 23 اکتبر 2018 - 17:40 |

نکات مهم در خبر نویسی

لید و انواع آن شروع خبر: لید Lead اولین كلمات خبر سلاح ضربتی خبرنگار محسوب می شود. در خبرنویسی باید با قرار دادن مهمترین ، پرهیجان ترین و گیراترین قسمت خبر در ابتدای آن بر بی اعتنایی خواننده غلبه كرد و او را مجذوب و شیفته ساخت. نخستین جملات خبر را كه حاوی خلاصه موضوع […]

نکات مهم در خبر نویسی

لید و انواع آن

شروع خبر: لید Lead

اولین كلمات خبر سلاح ضربتی خبرنگار محسوب می شود.
در خبرنویسی باید با قرار دادن مهمترین ، پرهیجان ترین و گیراترین قسمت خبر در ابتدای آن بر بی اعتنایی خواننده غلبه كرد و او را مجذوب و شیفته ساخت.
نخستین جملات خبر را كه حاوی خلاصه موضوع اصلی واقعه یا عمل است ، اصطلاحا (لید) می گویند.
در حقیقت لید وسیله ای است كه اشتهای خواننده ای را كه پس از دیدن تیتر متوجه خبر شده است،بیش از پیش به خواندن خبر ترغیب كرده و او را روانه شرح خبر می كند.

*مشخصات لید:
لید معمولا به یك یا چند عنصر خبری بسته به اهمیت آنها در رویداد پاسخ می دهد و اصولا باید دارای ویژگی های ذیل باشد:
لید معمولا بین ۲۰ تا ۳۰ كلمه است كه ممكن است تا ۴۰ كلمه هم برسد ولی بهتر آن است كه از ۳۰ كلمه تجاوز نكند. ( لید در صورتی می تواند ۴۰ كلمه باشد كه در گزارش های خبری بكاربرده شود. )
لید باید با حجم خبر تناسب داشته باشد.
از تكرار كلمات در لید اجتناب شود.
لید نباید مبهم باشد.
لید نباید حاوی مطالب جزیی باشد.
لید حداكثر یك یا دو جمله است.
لید با زمان و مكان شروع نمی شود،مگر اهمیت ویژه ای داشته باشند.
از بكاربردن واژه های بیگانه و غیر آشنا در لید خودداری شود.
در لید از مخففات استفاده نشود.
نام یا عناوین اشخاص در كنار هم در لید نوشته نشود. ( در لید نباید نوشت: حجت الاسلام والمسلمین خاتمی، رییس جمهوری اسلامی ایران؛ بلكه باید تنها یكی را استفاده كرد)
بین نام یا عناوین اشخاص هر كدام معروف تر بود، باید از آن در لید استفاده شود.

از دو نوع لید در خبرها نباید استفاده كرد:
 الف : لید بی محتوا: در این نوع لید با وجود آن كه از عناصر و ارزش های خبری استفاده شده ولی چیزی به مخاطب ارایه نمی دهد.
مثال: وزیر امورخارجه امروز در یك كنفرانس مطبوعاتی در خصوص تجارت جهانی صحبت كرد.
در این لید با توجه به این كه عناصر و ارزش خبری در آن رعایت شده ولی خبر مهمی به مخاطب نمی رساند.
ب : لید پر محتوا: در این نوع لید بی جهت از تمام عناصر خبر  استفاده می شود.
مثال: حسن اكبری ، دانش آموز هیجده ساله ای كه صبح دیروز از عرض خیابان ستارخان می گذشت در اثر برخورد با اتوبوس شركت واحد كشته شد.
در این لید تمامی عناصر خبر آورده شده است و هیچ توضیحی و عنصری باقی نمانده تا در خبر ارایه شود.

برجسته  سازی عناصر در لید

در تنظیم لید می توان مطالب را با تاكید بر یكی از عناصر شش گانه خبر تنظیم كرد. درنتیجه آن عنصر خبری، برجسته تر از دیگر عناصر ظاهر می شود.

۱ـ لید كه: رهبر انقلاب در سخنانی اعلام كرد كه ایران هرگز به رهبری آمریكا در هیچ حركت ضد تروریستی شركت نمی كند.
رهبر انقلاب: كه ـ برجسته سازی عنصر كه در لید

۲ـ لید كی: فردا جواب كنكور سراسری اعلام خواهد شد. فردا: كی
نكته آن كه در برجسته سازی عنصر كی ، لید با امروز، فردا، دیروز شروع نمی شود،مگر اینكه حساس و سرنوشت ساز باشد. مانند زمان امتحان كنكور، زمان معرفی قبول شدگان كنكور،  زمان تحویل سال و…

۳ـ لید كجا: تهران كانون گفت و گو های سیاسی برای حل بحران منطقه شد. تهران: كجا
در این نوع لید ارزش مجاورت مهم می باشد كه باید در خبر آورده شود.

۴ـ لید چه:  ریل گذاری مترو تهران تا سه ماه دیگر به پایان می رسد. ریل گذاری: چه
بكار بردن این لید مشكل است و در آن (چه) حالت مصدری می گیرد . دیگر این كه (چه) گاهی اوقات به عنصر چرا تبدیل می شود.
نقص فنی در چرخ های هواپیما باعث سقوط یاك چهل شد.         نقص فنی: چرا

۵ ـ لید چرا: جاری شدن سیل در گلستان منجر به مرگ چهارصد نفر شد.
جاری شدن سیل : چرا

 ۶ـ لید چگونه: با سخنان رییس جمهور امروز اجلاس وزرای جهانگردی كشورهای اسلامی آغاز بكار می كند.
با سخنان رییس جمهور: چگونه

نكته: در خبر باید دید كدام عنصر خبری مهمتر است تا اول در لید آورده شود و هر عنصر خبری كه در لید اول بیاید،لید به نام آن گفته می شود. لید كه، چه، چرا، چگونه، كجا، كی، كه

انواع لید

۱- لید نقلی: این لید كه در آن سخن نقل می شود، به سه صورت نوشته می شود:

الف) نقل قول مستقیم : این نوع لید در حالات ذیل به كار می رود :
زمانی كه سخن شخص حساس است  و باید سخنان او بدون دستكاری و عین كلمات بیان شود.
در حالتی كه نقل قول مستقیم نشانگر شخصیت و طرز فكر گوینده است.
در حالتی كه خبرنگار می خواهد سخن منبع خبری را عینا عرضه كند.
در این لید در حد تصحیح اشتباهات دستوری  به شرط آن كه معنی سخن عوض نشود،  می توان جای برخی كلمات را عوض كرد، در غیر این صورت باید از لید غیر مستقیم استفاده شود.
مثال:
رییس جمهور گفت: (( امیدوارم بوش اشتباه خود را جبران كند.))

ب) نقل قول غیر مستقیم: در این نوع لید، نقل قول دستكاری می شود و گیومه در آن حذف می شود ولی مفهوم اصلا نباید تغییر كند.
مانند:
رییس جمهوری گفت با سرمایه گذاری های جدید در صنعت برق تا پنج سال آینده سه نیروگاه در كشور ساخته خواهد شد.
در این نوع لید به جای گفت از واژه های دیگری چون اظهار داشت،اخطار كرد،فاش ساخت،ادعا كرد،هشدار داد، انتقاد كرد،یاد آور شد،ابراز داشت،درخواست كرد و … با توجه به بار معنایی هریك استفاده می شود.

ج) نقل قول تاكیدی یا جزيی: در این نوع نقل قول بخش كوچكی از یك جمله گوینده را برداشت كرده و آنرا بكار می بریم كه این نشان از تاكید بر آن دارد، به این معنی كه یك یا دو كلمه را در داخل گیومه  می بریم و برجسته می كنیم.
مثال:
رییس بانك مركزی امروز اعلام كرد اقتصاد كشور به سوی ((شكوفایی و رونق)) گام برمی دارد.

۲- لید قیاسی:
در این نوع لید، در واقع دو خبر مورد قیاس قرار می گیرند.
مانند:
در حالی كه تهران باهیجده درجه بالای صفر روزهای پاییزی را می گذراند، اردبیل با هفت درجه زیر صفر به زمستان زودرس رسیده است.
دامداران انگلیس برای جلوگیری از كاهش قیمت گوشت شصت هزار راس دام را كشتند؛ این در حالی است كه مردم برخی كشورهای جنوب از گرسنگی می میرند.

۳- لید متراكم:
در این نوع لید اطلاعات در یك سطح قرار دارند و نمی توان به آنها اولویت داد.
در جریان سیل گرگان ۴۰۰ نفر كشته شده، ۱۰۰ میلیارد تومان خسارت برجای مانده و ۵۰۰۰ نفر از اهالی گلستان خانه خود را از دست دادند.

۴- لید پرسشی:
 در این نوع لید پرسشی مطرح می شود كه هدف آن انگیختن توجه مخاطب است.
باگذشت یك هفته از سال تحصیلی، دانش آموزان سیستانی می پرسند بالاخره كی كتاب های درسی به دستشان می رسد؟
به گزارش خبرنگار ما از زابل،دانش آموزان هنوز كتابی برای مطالعه در اختیار ندارند. مسوول آموزش و پرورش زابل می گوید: مشكل نرسیدن كتاب هر ساله در این شهر تكرار می شود.

۵- لید فهرستی: نكات هم ارز به صورت فهرست شده در لید آورده می شوند.
مثال :
هیات دولت در جلسه دیشب دو تصمیم سرنوشت ساز اتخاذ كرد:
_ ایران در جنگ افغانستان بی طرف است.
_ مرزهای شرقی و غربی كشور بسته شد.

۶- لید عمقی و ساده:
 در این نوع لید، با خبرهای رو به رو هستیم كه یك كل را تشكیل می دهند ( ذكر مطلب كلی، لید ساده ایجاد می كند ) و ما جزیی از این كل را كه دارای اهمیت است برجسته كرده و به آن اشاره می كنیم، به این معنی كه اول به كل اشاره می كنیم و سپس جزء مهم آنرا برجسته می كنیم. این نوع لید  بیشتر در قطعنامه ها، كنفرانس ها و جلسات بكار برده می شود.
_ مجلس لایحه طلاق را تصویب كرد كه براساس آن زنان مطلقه در نیمی از دارایی همسر سابق خود سهیم می شوند.
تصویب لایحه طلاق: كل
زنان مطلقه در نیمی از دارایی همسر سابق خود سهیم می شوند: جزء مهم.

_ لایحه مالك و مستاجر در شور دوم به تصویب رسید كه به موجب آن مالك می تواند پس از اخطار مستاجر خود را از خانه بیرون كند.
لایحه مالك و مستاجر: كل
مالك می تواند پس از اخطار مستاجر خود را از خانه بیرون كند: جزء مهم.

۷- لید توصیفی:
این نوع لید بیشتر درخبرهای هنری كاربرد دارد.
۱۸ میلیون دانش آموز با رفتن به كلاس درس، سال تحصیلی جدید را آغاز كردند. (ساده)
در حالی كه باران پاییزی چهره شهر را تازه كرده است، امروز ۱۸ میلیون دانش آموز مرحله دیگری از زندگی خود را آغاز می كنند. ( لید توصیفی)

۸-لید ضرب المثلی یا تمثیلی:
سنگ بزرگ علامت نزدن است. وزیر جدید آموزش و پرورش گفت كه قصد دارد همه واجدالتعلیم های كشور را پوشش دهد.
هر كه بامش بیش ، برفش بیشتر. این روزها كه كه ارتفاع برف در برخی در مناطق شهری به نیم متر رسیده است،هزینه پاروكردن برف ناگهان  چند برابر افزایش یافته است.

 ۹-لید غیرمتعارف:
در خبرهای ورزشی،حوادث و هنری  كاربرد دارد.
بازیكنان ایران كم آوردند و با بدنی مجروح ناچار شدند بازی با عربستان را نیمه كاره رها كنند.

۱۰-لید تاریخچه ای:
در این نوع لید تاریخچه خبر به گونه ای باید آورده شود كه خواننده متوجه نشود كه این مطلب از گذشته گفته شده است.
وزیر كشور فرانسه دیروز استعفا كرد.
لازم به یادآوری است كه وزیر كشور فرانسه به دلیل انفجار ماه گذشته در یك رستوران استعفا كرد.
در این مثال باید “ لازم به یادآوری است  ” را حذف و ادامه جمله را  با جمله بالا تلفیق كرد.
طریقه درست :  در پی حادثه انفجار ماه گذشته در پاریس، وزیر كشور فرانسه دیروز ناچار به استعفاء شد.

مردی كه ۲۵ سال پیش همسرش را كه در خیابان فردوسی كشته بود، دیروز توسط ماموران دستگیر شد.
نكته: مردی كه ۲۵ سال پیش همسرش را كشته بود،سابقه خبر است كه گاهی از خود خبر مهمتر می باشد.

وزیر بازرگانی در چابهار خبر از خرید كشتی های جدید داد، بدین ترتیب تعداد كشتی های تجاری ایران از ۱۳۵ فروند فراتر می رود.
وزیر بازرگانی در چابهار گفت: برای افزایش حمل و نقل امسال چند فروند كشتی دیگر خریداری می شود. (خبر ناقص می باشد، چرا كه سابقه خبر ( تعداد كشتی های قبلی ) در آن بیان نشده است.)

***چند نكته قابل توجه
بهتر است كه لید را با حروف اضافه شروع نكنیم.
در لید نباید از متذكر می شویم، یادآور می شود و گفتنی است استفاده شود، البته این افعال در خبر هم نباید استفاده شوند، چون نشان از گذشته و تكراری بودن مطلب دارد.
سابقه خبر باید در خبر آورده شود. در این صورت بهتر است اول خبر داده شود، بعد سابقه خبر به صورت كامل عرضه شود.
یكی از وظایف رسانه ها این است كه سابقه خبر را به صورت كامل در خبر و یا بعد از خبر ارایه دهند، چرا كه خبر بدون سابقه،كم ارزش است.

مفاهیماساسی در خبر نویسی وارزش های خبری

مفاهیم  اساسی در خبر نویسی

خبر باید درست،روشن و جامع باشد و این صفات در تمام مراحل تهیه، تنظیم و انتشار آن در نظر گرفته شده و مراعات شود.

۱ـ روشنی خبر (clear) :
خبر باید ساده، روشن و بدون ابهام تنظیم شود. مهمترین دلیل ابهام در خبر، درك نادرست خبرنگار از موضوع خبر است كه این اشكال را با مطالعه  و پرسش از منبع می توان رفع كرد.
نكته دیگر آنكه در خبرهای دارای اصطلاحات علمی، حقوقی، پزشكی و فنی و…، مطلب باید به گونه ای انتشار یابدكه اولا فهم مطلب برای همگان آسان باشد، همچنین این ساده نویسی به ارزش علمی خبر آسیبی وارد نیاورد.
در این راه، همچنین داشتن یك رسم الخط واحد در خبر نویسی ضروری است.

۲ـ درستی خبر (accurate):
صحت خبر ارزش و اعتبار خبر است و در صورت نبود اطلاعات لازم و عدم صحت خبر، اعتماد میان مخاطب و رسانه از بین می رود.
وجود تكذیبیه(Retraction) نشان از عدم دقت در این مفهوم اساسی دارد كه در مواردی می تواند موجب مشكلات قانونی نیز شود.
ازسوی دیگر درج مطالب فاقد صحت، اطمینان و مطالعه قبلی موجب بی اعتمادی و كاهش مخاطبان رسانه و رفتن آنان به سمت رسانه های دیگر است.

««« هیچ گاه درستی خبر نباید فدای سرعت انتشار آن شود »»»»

۳ـ جامعیت خبر (compelete):
اطلاعات در خبر باید به صورت جامع و كامل داده شود. دادن اطلاعات آرشیوی و اشاره به سابقه خبر و پاسخگویی به ۶ عنصر خبری  (كی، كجا، كه، چرا، چه و چگونه) در خبر ضروری است.

ارزش های خبری( NEWS VALUES)

هر رویدادی را نمی توان خبر نامید، زیرا بسیاری از رویدادها ارزش  انتقال به مخاطب را ندارند.
معیارها و شرایطی كه در ماهیت یك رویداد موجودند و بر مبنای آنها می توان رویداد را ارزشیابی كرد ارزش های خبری نام دارند.
اهمیت این ارزش ها به دلیل آن است كه خبرنگار را  هم در سوژه یابی و تنظیم  خبر یاری می دهد، هم به عنوان معیار مقایسه، ارزش گذاری و گزینش رویدادها برای انتشار توسط رسانه مورد استفاده قرار می گیرد.

۱- دربرگیری (IMPACT):
رویداد وقتی واجد این ارزش است كه بر تعداد زیادی از افراد جامعه تاثیر داشته باشد یا موجب نفع یا زیان مادی یا معنوی گروهی از افراد جامعه شود.
مانند:
برای تمامی اتباع كشور كد ملی صادر می شود (مخاطب: تمام اتباع كشور)
پزشكان از مالیات معاف می شوند (مخاطب: پزشكان )
بیمه همگانی اصناف اجباری می شود (مخاطب: اصناف (
ذخیره آب شرب تهران تا یك ماه دیگر به پایان می رسد (مخاطب: ساكنین تهران (
بر مبنای مخاطبان هر رسانه، هر یك از این اخبار اهمیت و جایگاه خود را دارند.

۲- شهرت(FAME) :
اشخاص حقیقی و حقوقی و حتی برخی اشیاء به دلیل معروفیت خود ممكن است ارزش خبری داشته باشند كه ممكن است مثبت یا منفی باشد.
همچنین ممكن است كسی یا چیزی فاقد این ارزش باشد ولی به واسطه خبری كه ما می دهیم، مشهور شود.
)مانند انتخاب حامد كرزای به ریاست دولت موقت افغانستان، وی را پیش از آن كسی نمی شناخت(
مثال ها:
رییس جمهور دیروز از آلمان باز گشت.       رییس جمهور واجد ارزش شهرت
برج ایفل رو به انهدام است.                        برج ایفل واجد ارزش شهرت

۳ـ برخورد(CONFLICT) :
این رویدادها حاوی برخورد به معنای حادثه، اختلاف، درگیری، منازعه و … است
برخورد می تواند به صورت منفی (جنگ، سرقت، جنایت)، مثبت (مناظره دو فرد، مسابقه ورزشی)، فیزیكی (كتك (زدن، تصادف، زلزله ) یا غیر فیزیكی (اعتصاب و… ( باشد.
مثال ها:
تظاهرات دانشجویی كره جنوبی را فرا گرفت.
سقوط هواپیمای توپولف ۱۵۹ كشته برجای گذاشت.
رقابت گروه های سیاسی در آستانه انتخابات شدت گرفت.

۴ـ مجاورت (PROXIMITY) :
ارزش یك واقعه،بسته به نزدیك بودن فیزیكی یا معنوی مخاطبان به آن، برای آنان متفاوت است.

الف ـ مجاورت فیزیكی يا جغرافيايی (GEOGRAPHICAL PROXIMITY):
مخاطبان نسبت به واقعه ای كه در نزدیكی آنان رخ داده توجه بیشتری نشان می دهند. صدمه دیدن همسایه یا رخ دادن اتفاقی در محله، شهر یا كشور، هر یک بسته به نزدیكی و مجاورت از لحاظ جغرافیایی ممكن است برای مخاطب مهمتر باشد.
مانند:
استاندار جدید تهران منصوب شد.
شهردار منطقه ۷ تهران استعفا كرد.

ب ـ مجاورت معنوی(PSYCHOLOGICAL PROXIMITY):
پیوندهای مذهبی، قومی و زبانی می توانند بر اساس ارزش و نزدیكی در خبر مهم  باشند و گاهی این ارزش ها هم ارز مجاورت فیزیكی و گاهی بیش از آن است.
مانند:
مسلمانان بوسنی مورد تهاجم قرار گرفتند.
یك دانشمند ایرانی مقیم آلمان، مرد علمی سال شد.

۵ ـ كثرت ( فراوانی در تعداد، اندازه، تعداد ) MAGNITUDE:
هر زمان كه در خبر از اعداد و ارقام استفاده شود و میزان و تعداد چیزی بیان شود ، نشان از ارزش كثرت آن دارد.
مانند:
تورم در آرژانتین به ۳۰۰ درصد رسید.
تیم فوتبال ایران ۱۷ گل به مالدیو زد.

۶ـ شگفتی و استثنا (ODDITY):
رویدادهای عجیب و غیرعادی كه  انتظار شنیدن آن وجود ندارد،به ندرت اتفاق می افتد. مانند: اختراع؛
گستره این ارزش  زیاد است و باید با جامعه سنجیده شود.
مانند: ادعای ریشه كنی اختلاس یا رفع مشكل ترافیك در تهران.
مثال:
زنی در تهران ۱۲ قلو زایید.
هزاران قورباغه به روستایی در چین حمله كردند.

۷ـ تازگی خبر (TIMELINESS):
عمده خبرها این ارزش را در خود دارند و در واقع می توان آنرا ارزش جدا ناپذیر شمرد، زیرا اگر خبری به موقع منتشر نشود،به تاریخ پیوسته است.
تمامی خبرها باید دارای چنین ویژگی ای باشند؛ البته ممكن است یك سری از خبرها در گذشته اتفاق افتاده باشد ولی در حال حاضر فاش و منعكس شوند.

چطور خبر سافت بنویسیم

ساده مثل سافت

نوشته: دکتر یونس شکرخواه

ساده مثل سافت

ابتدا چند نکته کلی را طرح می کنم و بعد می روم سر اصل مطلب :

حضور سافت نیوز (نرم خبر) (Soft News) در عرصه خبر عمدتا یک اجبار بوده و نه یک انتخاب:

_ ضرورت رقابت با رسانه های دیداری پخش مستقیم نظیر سی ان ان، بی بی سی و …

_ ضرورت رقابت با اینترنت که تار وپود رویدادها را در یک چشم به هم زدن ارایه می کند.

_ دردسرهای در انتظار ماشین چاپ نشستن و از دست دادن زمان در جهت کهنه شدن خبر که راه حل آن تا حدودی تکیه به تحلیل است (امکانی که سافت نیوز در اختیار می گذارد و هرم وارونه دشمن آن است)

_ زمانه عوض شده، بحث نرم افزار و سخت افزار می تواند به نرم اخبار و سخت اخبار بینجامد

یک پرسش؟
سافت نیوز همان سبک تاریخی است؟
به یک دلیل ساده، یعنی به خاطر مخالفت شدید عده ای از روزنامه نگاران و نظریه پردازان عرصه نقد خبر با سافت نیوز، می توان گفت سافت نیوز شکل تازه سبک تاریخی نیست و افزون بر آن، اگر از تصویر گرائی و جزئیات نگری در سافت نیوز بگذریم، دیگر هیچ چیز آن شبیه به سبک تاریخی نخواهد بود.
خبر یا گزارش ؟

سافت نیوز ، خبر است یا گزارش؟

اگر سافت ، گزارش بود که اسمش را نیوز نمی گذاشتند!

اما در عین حال قبول دارم که ماهیت سافت نیوز هنوز مبهم است نه برای ما، که در دنیا هم هنوز بر سر ماهیت آن توافق روشنی به چشم نمی خورد، البته در دنیای روزنامه نگاری مدرن، انتقادهای ضد سافت نیوز به تکنیک و ساختار سافت نویسی مربوط نمی شود و مخالفان تیفوسی سافت نیوز دقیقا می دانند کجا را هدف گرفته اند : روزنامه نگاری انتقادی متکی به سافت نویسی.

سافت نیوز + روزنامه نگاری انتقادی = آلیاژ خطرناک!

روزنامه نگاری انتقادی (Critical Journalism) در واقع در قیاس با جریان غالب روزنامه نگاری جهانی، یک نوع روزنامه نگاری آلترناتیو و رادیکال است و این برای کانون های قدرت و ثروت پدیده خوشایندی نیست، چرا که با اتکا به عناصر خبری تحلیل (why) و تشریح (how) که جزو تاکیدهای نرم نویسی است، دست به افشاگری می زند و باز از آنجایی که در سافت نویسی به جای تکیه به یک منبع رسمی، به چندین منبع استناد می شود _ که می توانند منابع غیر رسمی هم باشند_ غلظت مخالفت کانون های قدرت و ثروت با آن افزایش می یابد، انها می گویند سافت نیوز ، دمکراسی را تضعیف می کند.

احتمالا با این توضیحی که دادم، ریشه مخالفت دولتمردان و روابط عمومی های دولتی در غرب هم با سافت نیوز روشن تر و معنادارتر می شود .
اجازه بدهید کمی بیشتر به ماهیت سافت نیوز نزدیک شوم . گفتم که ابتدا چند نکته کلی را طرح می کنم و بعد خیلی زود می روم سر اصل مطلب.

سافت نیوز : نمای متوسط

سافت نیوز، بر خلاف هرم وارونه، اسیر زمان نیست و بیشتر به محرکه های اصلی رویداها و به سمت و سوی آنها می پردازد، دست به تجزیه و تحلیل می زند، سعی می کند راه حل پیشنهادکند، از ضرورت تغییر می گوید و جور دیگری هم نوشته می شود تا مخاطب خسته نشود و با اشتیاق سوژه را دنبال کند.

باز هم پرسش

نوع نوشتن و به عبارت بهتر، سبک نوشتن یک خبر را خود رویداد تعین می کند یا روزنامه نگار؟

حواستان باشد که این رویداد و ماهیت آن است که سبک نوشتن را به روزنامه نگار تحمیل می کند و انتخاب سبک در خبرنویسی، مثل همه عواملی که تعیین کننده پوشش بهتر یک رویداد است (تازگی، دربرگیری، تمایل مخاطب، رقابت و ..) اختیاری نیست. بنابر این، می توان گفت که بحث تقابل دو شیوه سخت نویسی و نرم نویسی اساسا یک بحث انحرافی و بی پایه است و این رویداد است که سبک نوشتن را به روزنامه نگار تحمیل می کند.

چطور باید نوشت؟

دارم به اصل مطلب نزدیک می شوم . بروید اگر هست برای خودتان یک فنجان چای یا قهوه بیاورید. _ آمدید؟ …….

نوشتن به شیوه سافت نیوز آسان است به شرط اینکه آداب آنرا درست فرا بگیریم.

فرض من در این نوشته بر آن است که خواننده این متن از پیش با نوشتن به سبک هرم وارونه آشناست. پس با این پیش فرض ابتدا باید بگویم :

۱٫ نوشتن به شیوه سافت نیوز مناسب پوشش رویدادهائی نیست که ظرف ۷۲ ساعت معروف روزنامه نگاری نوشتاری رخ می دهند(دیروز، امروز و فردا) زیرا برای پوشش رویدادهائی از این دست، فرصت مانور نداریم و باید هر چه سریع تر آنها را نوشت. به دیگر زبان اگر رویداد تحت پوشش شما مربوط به روز قبل یا امروز و یا مربوط به فردا است، بهترین سبک برای نوشتن آن همان هرم وارونه است (دایناسورها هنوز طرف توجه هستند! دلیل : پارک ژوراسیک!)

۲٫ اعتراف می کنم که حتی رویداد های مربوط به ۷۲ ساعت را هم می شود به شیوه سافت نوشت، اما برای تازه کارها بسیار پر ریسک است.(یعنی دارم تا حدودی اعترافم را پس می گیرم!)

ساختار دایره ای شکل سافت نیوز:

سافت نیوز برخلاف هرم وارونه که اسمش هم قیافه آن است، ساختاری دایره ای شکل دارد.

به عبارت بهتر اگر بخواهم تصویری کلی از سافت نیوز به دست دهم، به صورت نمودار زرد رنگی است که می بینید.

پیکان سیاه در این تصویر نقطه شروع نوشتن است و پیکان های سفید مسیری است که نوشتن در آن ادامه می یابد.

توضیح بیشتر : در سافت نیوز باید خبرتان را جایی ختم کنید که آنرا شروع کرده اید. یعنی اهمیت پاراگراف آخر در سافت نیوز به همان اندازه پاراگراف اول است و این حالت بر خلاف هرم وارونه است که هر چه به انتهای آن می روید به دادن اطلاعات کم اهمیت می پردازید. عبارات “شایان ذکر است” و “لازم به یادآوری است که خاطرتان هست” !؟ (یعنی دارم ته می کشم!)
پس تکرار می کنم که در سافت نیوز باید خبرتان را در جائی به پایان برسانید که آنرا آغاز کرده اید.

_ هنوز گنگ است؟

بیشتر توضیح می دهم ، اصلا با یک مثال چطورید؟

فرض کنید پاراگراف اول من در خبری که می خواهم آنرا سافت بنویسم این باشد:

حتی با معیارهای عراقی ها، امروز خونین ترین روز بغداد بود.
خوب حالا با این شروع باید بعد از ارایه اطلاعات مربوط به رویداد به فکر پایان بندی خبر بود که گفتم به اندازه شروع آن اهمیت دارد.
آیا روزهای خونین تر در راه است؟

این می تواند یک پایان بندی مناسب باشد، چون به همان بحث پاراگراف اول مربوط است.

امروز باید در تاریخ بغداد دفن شود و به آینده کشانده نشود. آیا عراقی ها در معیارهایشان تجدید نظر خواهند کرد؟

خوب این هم یک پایان بندی مناسب دیگر است که مثل پایان بندی قبلی باز هم به همان بحث پاراگراف اول مربوط می شود و این یعنی ساختار دایره ای و بازگشت به نقطه آغازین خبر در سبک سافت نیوز.

عناصر تشکيل دهنده سافت نيوز:

سافت نيوز از چند عنصر اصلی تشکيل می شود که در زير يک به يک به آنها مي پردازم و سعی می کنم معرفی اين عناصر را با ارایه مثال های عملی همراه کنم . فقط اضافه کنم که مواد مورد استفاده ام در نوشتن اين خبر به سبک سافت نيوز، علی القاعده فرضی هستند و هر گونه شباهت اشخاص زمانها و مکان ها، کاملا تصادفی است!

۱٫ راوی اول شخص :
حرفه ای های سافت نویس ترجيح می دهند خبرشان را از ابتدا تا انتها به شیوه راوی اول شخص بنويسند که به آن شيوه شاهد عينی (Eyewitness) هم می گويند.

من در پايتخت عراق بودم، در قلب خونين ترين روز بغداد. هجده عراقی در آتش انفجار سوختند و نمی دانم چند مجروح را از ميانه راه بيمارستان به گورستان شهر برده اند…………

اين شروعی ديگر برای همان خبر فرضی مورد بحث است که اين بار به شيوه راوی اول شخص کليد خورده است. نوشتن به شيوه راوی اول شخص کاری بسيار دشوار است و در واقع شايد هم دشوارترين بخش سافت نويسی باشد و به همين خاطر هم هست که فقط و فقط حرفه ای های نامدار به اين شيوه می نويسند و تازه کارها همان روايت سوم شخص را اما با ادبياتی غير کليشه ای دنبال می کنند.

۲٫ چند منبعی بودن:
سافت نيوز برخلاف هرم وارونه که عمدتا فقط به اتکای يک منبع نوشته می شود و آن منبع هم غالبا يک سخنگوی رسمی است، با اتکا به منابع متعدد نوشته می شود که الزاما هم منابع رسمی نيستند و غالبا آميزه ای از منابع رسمی و غير رسمی در آن حرف مي زنند. (حرفه ای ها و آلترناتيوها برای ضربه زدن بهتر به روايت های رسمی از رويدادها عمدتا به منابع غير رسمی تکيه می کنند)

عبدالقادر سمير ۶۳ ساله که شيشه های رستورانش در اثر انفجار فروريخته درباره اين انفجار که در ساعت ۱۱:۱۰ دقيقه صبح شنبه در ضلع شرقی ميدان تحرير بغداد رخ داد می گويد : “صدای فريادها، شوک انفجار را بيشتر کرد و من خودم چند مجروح را قبل از اينکه امبولانس ها برسند با کمک مردم به بيمارستان فرستاديم.”

“هدف اين اصلی اين انفجار يک کاروان نظامی بوده است” اين را سخنگوي سفارت آمريکا در بغداد می گويد که به ماشين محکوميت تبديل شده است. او دقايقی پس از انفجار، اين بمب گذاری را محکوم کرد.

از هنگام تشکيل دولت جديد عراق ، اين کشور دستخوش موج حملات انتحاري قرار گرفته و در جريان اين حملات تاکنون دستکم ۳۷۰ نفر کشته و صدها نفر مجروح شده اند.

“برادران شما از سازمان القاعده ، يک خودروي بمب‌گذاري شده را در ميدان تحرير در بغداد قرار دادند که منجر به انهدام چند خودرو اشغالگران و هلاکت شماری از نظاميان انان شد.”

اين سطور از بيانيه ای است که از سوی گروه تروريستی ابومصعب الزرقاوي در يک پايگاه اينترنتي منتشر شده و خبرگزاري فرانسه آنرا از دبی مخابره کرده است. برای دستگيری ابومصعب الزرقاوي ۲۵ ميليون دلار جايزه تعيين شده است.

اما بشار الحسن عضو سازمان پزشکان بدون مرز و پزشک بیمارستانی که چند تن از مجروحان در آن بستری شده اند، می گويد:” تا به حال در چند کانون بحرانی جهان بوده ام، اما این قدر فاجعه پياپي را در هيچ کجا نديده ام .”

حالا بيایيم منابع خبری مورد استفاده را تا اينجا مرور کنيم: عبدالقادر سمير، سخنگوي سفارت آمريکا، سازمان القاعده، خبرگزاري فرانسه و بشار الحسن پزشک

۳٫ پس زمينه ها:

يکی ديگر از عناصر مورد استفاده در سافت نیوز، پس زمينه يا بک گروندر (Backgrounder) است. پس زمينه در سافت نویسی، برخلاف هرم وارونه که فقط در پايان خبر می آید تا بعد هم به خاطر کمبود جا از انتهای خبر حذف شود! (چه نقش با شکوهی!) در سراسر خبر پراکنده است.پس زمينه ها به کمک سافت نيوز می آيند تا گره های کور را باز کنند، جزئيات بيشتری از زمانها، مکانها و آدمها به خواننده بدهند و گاه خبر را رنگ آميزی کنند تا از کسالت و تکرار بکاهند و رويداد را بهتر توصيف کنند.

_ آيا در همين خبر پس زمينه داشتيم ؟

بله، داشتيم، زياد هم داشتيم : خونين ترين روز، ۶۳ ساله، ضلع شرقی ميدان تحرير، دقايقی پس از انفجار، ۳۷۰ کشته و صدها نفر مجروح، ۲۵ ميليون دلار جايزه و عضو سازمان پزشکان بدون مرز

۴٫ نقل قول مستقيم:

نقل قول مستقيم هم از ديگر عناصر سازنده و مورد اتکای سافت نويسی است. از ديدگاه هواداران سافت نيوز، نقل قول مستقیم به خبر جان می دهد و حضور عامل انسانی را در آن تقويت می کند. نقل قول مستقيم برای سافت نيوز حکم صدای سوژه را در خبر نويسی راديوئي دارد.

_ آيا در همين خبر نقل قول مستقيم داشتيم ؟
بله، داشتيم، چند بار هم داشتيم :

_ “صدای فريادها، شوک انفجار را بيشتر کرد و من خودم چند مجروح را…..”
_ “هدف اين اصلی اين انفجار يک کاروان نظامی بوده است”
_ “برادران شما از سازمان القاعده ، يک خودروي بمب‌گذاري شده را در ميدان تحرير…”
_ ” تا به حال در چند کانون بحرانی جهان بوده ام، اما این قدر فاجعه….. .”

۵ـ زبان غير رسمی :

زبان سافت نيوز، خشک و رسمی نيست . در مرحله اول، اين حضور نقل قول های مستقيم است که از بار رسمی بودن واژه ها و کليشه های رايج در خبر نويسی کم می کند. خود روزنامه نگار هم در مرحله بعد با پرهيز از تکرار واژه ها و با استفاده از واژه های بديع تر و حتی با استفاده نسبی از چاشنی طنز از شدت رسميت زبان خبر می کاهد. بايد مواظب باشيد که در کاربرد زبان غير رسمی دچار افراط نشويد اين يکی از پاشنه آشيل های سافت نيوز است.

_ انگار يادم رفت بقيه خبر را ادامه بدهم . کجا بوديم !؟( نمونه ای از زبان غير رسمی !)

راجر نواک ، تحليلگر امور خاورميانه می گويد : “اگر چه کارشناسان مشغول بررسی اين نکته هستند که انفجار کار عوامل وفادار به دولت سابق صدام حسين بوده يا پيکارجويان اسلام گرايی که احتمالا با شبکه القاعده به رهبری اسامه بن لادن در ارتباط هستند، اما نوع انتخاب اهداف، خلاقيت در طراحی و اجرای عمليات انفجاری که با استفاده از وسائل مختلف صورت می گيرد؛ شماری از صاحب نظران را به انديشه احتمال دست داشتن دخالت خارجی واداشته است.”

اگر چه هر حدس و گمانی در اين زمينه مي تواند ، رنگی از واقعيت به خود بگيرد،اما نبايد از نقش شماری از اتباع سعودی و ديگر پيکارجويان اسلامگرا گذشت که به شکل فزاينده ای وارد عراق می شوند ، تا علاوه بر فرار از پيگرد قضايی در کشورهای خود، به صف نيروهای جهادی بپيوندند که عراق را جبهه جديدی برای جهاد عليه آمريکا يافته اند.

باور کنيم که انفجار امروز بايد در تاريخ بغداد دفن شود و به آينده کشانده نشود. آيا عراقی ها در معيارهايشان تجديد نظر خواهند کرد؟

۶٫ تحليل :

بله ، تابوی تحليل! نه برای سافت نيوز؛ برای هرم وارونه.
تحليل کردن در سافت نيوز رايج است. تحليل يکی از عناصر سافت نويسی است. امادر اينکار افراط نکنيد، کار دستتان می دهد.

_ آيا در همين خبر تحليل داشتيم ؟
بله داشتيم سه گونه هم داشتيم .
_ ماشين محکوميت ( تحليل از طریق پس زمينه نويسی)
_ “اگر چه کارشناسان مشغول بررسی هستند که…… اما نوع انتخاب اهداف، خلاقيت در طراحی و اجرای عمليات انفجاری… شماری از صاحب نظران را به انديشه احتمال دست داشتن دخالت خارجی واداشته است.”( تحليل از زبان يک منبع خبری ديگر)

_ ” اگر چه هر حدس و گمانی در اين زمينه مي تواند ، رنگی از واقعيت به خود بگيرد،اما نبايد از نقش شماری از اتباع سعودی و….” ( تحليل از زبان راوی خبر)

راستی شما که انتظار نداريد امروز با خواندن يک مقاله درباره نوشتن سافت نيوز همه چيز را در اين زمينه فرا بگيريد و فردا هم جايزه پوليتزر روزنامه نگاری را بگيريد!؟

حالا اجازه بدهيد يک تيتر بزنيم و کل خبر را يکجا داشته باشيم تا ببینيم چه از آب در آمده، هر چه از کار درآمده باشد خوب است!

خونين ترين روز بغداد

پیامی از اينترنت ؛ رنگی از واقعيت

من در پايتخت عراق بودم، در قلب خونين ترين روز بغداد. هجده عراقی در آتش انفجار سوختند و نمی دانم چند مجروح را از ميانه راه بيمارستان به گورستان شهر برده اند.

عبدالقادر سمير ۶۳ ساله که شيشه های رستورانش در اثر انفجار فروريخته درباره اين انفجار که در ساعت ۱۱:۱۰ دقيقه صبح شنبه در ضلع شرقی ميدان تحرير بغداد رخ داد، می گويد: “صدای فريادها، شوک انفجار را بيشتر کرد و من خودم چند مجروح را قبل از اينکه امبولانس ها برسند با کمک مردم به بيمارستان فرستاديم.”

“هدف اصلی اين انفجار يک کاروان نظامی بوده است” اين را سخنگوي سفارت آمريکا در بغداد می گويد که به ماشين محکوميت تبديل شده است. او دقايقی پس از انفجار، اين بمب گذاری را محکوم کرد.

از هنگام تشکيل دولت جديد عراق، اين کشور دستخوش موج حملات انتحاري قرار گرفته و در جريان اين حملات تاکنون دستکم ۳۷۰ نفر کشته و صدها نفر مجروح شده اند.

“برادران شما از سازمان القاعده، يک خودروي بمب‌گذاري شده را در ميدان تحرير در بغداد قرار دادند که منجر به انهدام چند خودرو اشغالگران و هلاکت شماری از نظاميان انان شد.”

اين سطور از بيانيه ای است که از سوی گروه تروريستی ابومصعب الزرقاوي در يک پايگاه اينترنتي منتشر شده و خبرگزاري فرانسه آنرا از دبی مخابره کرده است. برای دستگيری ابومصعب الزرقاوي ۲۵ ميليون دلار جايزه تعيين شده است

اما بشار الحسن عضو سازمان پزشکان بدون مرز و پزشک بیمارستانی که چند تن از مجروحان در آن بستری شده اند، می گويد: “تا به حال در چند کانون بحرانی جهان بوده ام، اما اینقدر فاجعه پياپي را در هيچ کجا نديده ام.”

راجر نواک، تحليلگر امور خاورميانه می گويد: “اگر چه کارشناسان مشغول بررسی اين نکته هستند که انفجار کار عوامل وفادار به دولت سابق صدام حسين بوده يا پيکارجويان اسلام گرايی که احتمالا با شبکه القاعده به رهبری اسامه بن لادن در ارتباط هستند، اما نوع انتخاب اهداف، خلاقيت در طراحی و اجرای عمليات انفجاری که با استفاده از وسائل مختلف صورت می گيرد؛ شماری از صاحب نظران را به انديشه احتمال دست داشتن دخالت خارجی واداشته است.”

اگر چه هر حدس و گمانی در اين زمينه مي تواند، رنگی از واقعيت به خود بگيرد،اما نبايد از نقش شماری از اتباع سعودی و ديگر پيکارجويان اسلامگرا گذشت که به شکل فزاينده ای وارد عراق می شوند، تا علاوه بر فرار از پيگرد قضايی در کشورهای خود، به صف نيروهای جهادی بپيوندند که عراق را جبهه جديدی برای جهاد عليه آمريکا يافته اند.

باور کنيم که انفجار امروز بايد در تاريخ بغداد دفن شود و به آينده کشانده نشود. آيا عراقی ها در معيارهايشان تجديد نظر خواهند کرد؟

حالا کنار فنجان، قوری تان را اضافه کنيد. نوبت شماست که يک خبر فرضی را بنويسيد . حتی اگر حوصله و وقتتان زياد است دنبال من نباشيد که درباره آنچه نوشته ايد نظر بدهم. من از هرم وارونه هزاران نوستالژی دارم!!

تیتر و انواع آن

تیتر (عنوان، سرخط)   Headline

تیتر هدایت كننده خواننده به خبر است  و چون خوانندگان همواره با نگاهی كوتاه به مطالب رسانه موضوع مورد علاقه خود را برمی گزینند، تیتر نویسی كار ظریفی به شمار می رود.
از منظر دیگر تیتر را می توان(فشرده لید) نامید.

ویژگی های تیتر:

۱- تیتر باید روشن باشد و ابهام نداشته باشد.
۲- خواننده با خواندن تیتر بلافاصله متوجه خبر شود.
۳- تیتر سوالی نباشد.
۴- با فعل منفی پایان نگیرد.(به جای رییس جمهور به سفر نمی رود، می نویسیم سفر رییس جمهور لغو شد)
اگر تیتر منفی باشد ولی حاوی خبری باشد، آوردن آن اشكالی ندارد .
۵- با حروف اضافه شروع نشود.(از، در، به، كه و غیره) كلمه اول در تیتر برای جذب خواننده مهم است.
۶- در انتها فعل داشته باشد. ( با  هدف این كه حالت مبهم و كلی نداشته باشد ، لذا در بعضی از موارد می تواند فعل هم نداشته باشد که این حالت بویژه در روزنامه ها بیشتر دیده می شود.)
۷- از تكرار یا شكستن واژه ها در تیتر باید اجتناب كرد.
۸- هر چه تیتر كوتاه تر، بهتر. حداكثر ۵ تا ۷ كلمه. ( به شرط رساندن دقیق مطلب )
۹- نقل قول غیر مستقیم در تیتر بهتر است.
۱۰ـ در نگارش تیتر،نقطه تنها برای مخفف ها به كار می رود ولی از دیگر علایم ( ویرگول، نقطه ویرگول و …) به تناسب می توان استفاده كرد.

اجزای تیتر:

۱_ روتیتر(KICKER): مقدمه یا موخره تیتر است، كوچكتر از تیتر اصلی است و در بالای آن با حروف كوچكتر ذكر می شود و با حذف آن نباید خللی به تیتر وارد شود.

روتیتر: در مرحله پنجم عملیات
آمریكا حملات روزانه را به افغانستان آغاز كرد : تیتر اصلی

روتیتر: رییس سازمان سنجش
نتایج كنكور دوشنبه اعلام می شود : تیتر اصلی

۲_ تیتر اصلی (MAIN HEADLINE)كه توضیح داده خواهد شد.

۳_ زیر تیتر(DECK): به موازات تیتر اصلی نوشته می شود، اهمیت آن در مرحله دوم می باشد.

روتیتر: به دلیل بروز فاجعه انسانی در افغانستان:
تیتر اصلی: خاتمی: عملیات را متوقف كنید
زیرتیتر: تلفات در افغانستان به ۱۲۰۰ نفر رسید

 ۴_ خلاصه تیتر (سوتیتر)SOUSTITRE: این قسمت با دو كاربرد زیبایی صفحه و دادن اطلاعات بیشتر به كار می رود و حتما باید علامتی چون ستاره یا كادر داشته باشد.

۵_ میان تیتر(SUBHEAD): تیتری است كه مابین پاراگراف ها قرار می گیرد، برای ایجاد تنوع و تفكیك اطلاعات در اخبار طولانی كاربرد دارد.
میان تیتر، جمله كوتاه متشكل از یك تا سه كلمه است كه با خط درشت تر نوشته می شود.

میان تیتر در اخبار مجلس، سخنان پیش از دستور و به طور كلی اخبار بلند كاربرد دارد و در خبرهای كوتاه به هیچ وجه نیازی به آوردن میان تیتر نیست.

واژه و تیتر:

از آنجا كه  واژه ها تیترها را می سازند، شناخت و اشراف خبرنگار به واژه ها و معناها و بار عاطفی كلمات مهم است.
در تیتر واژه هایی باید بكار برده شود كه اثرات آنها بیش از كلمات دیگر باشد.
مثال)                 ایران: حمله به افغانستان محكوم است.
از صفات (بد و خوب) كه نسبی هستند، نباید استفاده شود.
از نظرات به دلیل یكسان نبودن مطلقا نباید استفاده شود.
از قیود صفت ساز می توان در تیتر استفاده كرد.
تكرار بیش از اندازه از قیود صفت ساز و صفات نسبی اثر آنها را كاهش می دهد.
حمله وحشیانه رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان
حمله ددمنشانه رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان
كشتار بیرحمانه رژیم صهیونیستی در فلسطین
تكرار این كلمات اثر واقعی را از بین می برد،چرا كه به طور مثال كشتار نشان از كاربرد غیرعاطفی دارد و خود نشان دهنده حالت مذكور می باشد و بیرحمانه آوردن به دنبال آن معنا پیدا نمی كند.
پلنگ وحشی جان چوپان را گرفت.
پلنگ وحشی است و نیازی به آوردن صفت وحشی نمی باشد، تكرار این كلمه اثر واقعی را از بین برده و باید تلاش شود از كلماتی كه بار عاطفی شان زیاد است، استفاده شود.

ضربآهنگ تیتر:

ضربآهنگ همیشه در تیتر وجود دارد. (دوگل مرد    تیتر: دو گل در گل شد)
ضرب الاجل تمام شد.           مهلت پایان یافت.
بعضی از حروف خوش صوت می باشند. (ز – ژ – ش – گ) (ژاله- شبنم-  شیرین- گریان)
بعضی از حروف خوش صوت نبوده و خشن و سخت می باشند. ( س- ک – د- خ)
اگر این گروه (حروف خوش صوت و خشن) با هم تركیب شوند، زیبایی گروه اول در گروه دومی انعكاس می یابد.
همچنین در تیتر باید از كلماتی استفاده شود كه ضربآهنگ و معنا را تواما برساند، چرا كه تیتر هایی كه ضربآهنگ داشته باشند، زیبا هستند.

انواع ضربآهنگ:

۱ـ  ضربآهنگ یكنواخت: (كنگره حافظ در شیراز گشایش یافت.) ریتم آن كم است.
۲ـ ضربآهنگ موجی: (هفته ای در پیش است ؛ سرد، بارانی، برفی)
۳ـ ضربآهنگ شكسته (طول موج شكسته): (ضرب الاجل تمام شد. افزایش قیمت ممنوع)
هر تیتری كه با توجه ضربآهنگ و زمینه خبر نوشته شود،جذاب تر است.

انواع تیتر:
۱_ تیترهای استنباطی(INTUITIVE HEADS): این تیتر برداشت صحیح از مجموعه یك خبر است كه می تواند در قالب یك تیتر ظاهر شود.
سخنان رییس جمهور درباره آینده اقتصادی كشور
پیام تسلیت رییس جمهور به مناسبت درگذشت رییس جمهور اتریش (تیتر استنباطی كلی)
در تیتر استنباطی نمی خواهیم یك جمله یا یك كلمه را از داخل جدا كنیم،چرا كه امكان دارد جمله مهمی نداشته باشیم یا به هر دلیلی نمی خواهیم جمله ای را برجسته كنیم.
خبرنگار باید از خبر مورد نظر تشخیص دهد كه تیتر استنباطی از چه چیزی برگرفته شود. (هشدار، تهدید یا اخطار)
تیتر استنباطی: بیانیه شدیداللحن وزیر امور خارجه به امارات
این نوع استنباط ها را كه برداشت ما از خبر می باشد،تیترهای استنباطی گویند.
چون كلمه شدیداللحن در بیانیه بكار برده نمی شود ولی لحن بیانیه حاوی آن است، پس می توان این تیتر را بكار برد.
تیترهای استنباطی سهل و ممتنع می باشد،چرا كه در حین آسان به نظر رسیدن سخت هستند.
تیتر: وزیر خارجه سیاست ایران  بحران منطقه را تشریح كرد.
وزیر خارجه سیاست ایران  بحران منطقه را تبیین كرد.
وزیر خارجه سیاست ایران  بحران منطقه را تایید كرد.
وزیر خارجه سیاست ایران درباره بحران منطقه توضیح داد.
در این نوع تیتر می توان جمله مستقلی نیز ساخت. ساخت جمله مستقل در تیترهای استنباطی به هوش و تسلط خبرنگار برمی گردد.
نكته: دو فعل می تواند در تیتر آورده شود.
تیتر دو فعل: ایران نمی تواند با آمریكا مقابله كند.

۲ _ تیترهای چكشی:
این نوع تیتر با هدف تهییج خواننده از دهه چهل وارد مطبوعات ایران شده است.
معمولا درشت نمایی یك كلمه جذب كننده به همراه  یك جمله و یك عكس در این تیتر به كار می رود.
تیتر:             یخبندان
در فرانسه بیداد می كند

 تیتر:                كودتا
عارف در بغداد به تخت نشست

۳ _ تیتر اقناعی (PERSUASIVE HEADS): این تیترها معمولا با هدف جهت دهی افكار عمومی، تبلیغ غیر مستقیم و القای یك پیام به كار می روند.
در این نوع تیتر بار عاطفی ویژه كلمات در جلب توجه خواننده نقش مهمی دارد.
مثلا ( توافق ، موافقت و سازش) یا ( نظام، سیستم و رژیم ) یا ( مرگ، درگذشت، وفات، رحلت و هلاكت)
تیتر عادی: عراق با پیشنهاد آمریكا برای مذاكره درباره كویت موافقت كرد
تیتر اقناعی: توافق عراق و آمریكا برای مذاكره در ژنو

۴- دو تیتری:
دو تیتره:     در خواست جهانی برای كمك به مردم عراق
بغداد همچنان زیر آتش است
در این تیترها، حروف زیر هم و هم اندازه باید باشد، این نوع تیتر از خبرهای چند موضوعی و تلفیقی بدست می آید و لذا، دو موضوع تیتر می شود.
از نظر ساختاری در سطر اول باید حالت مصدری در تیتر باشد و بدون فعل بیاید و  سطر دوم باید با فعل ختم شود، حالت اول و دوم نمی تواند جایگزین یكدیگر شوند.

 دو تیتره:       پیشنهاد ایران برای تشكیل كنفرانس اسلامی
جبهه دوم علیه عراق از تركیه گشوده شد
در این حالت ارتباط معنایی  این دو تیتر از یكدیگر دور شده و اگر چه می تواند موجب ایجاد كنجكاوی در خواننده شود، باید در لید خبری توضیح لازم نوشته شود تا در صورت دور افتادگی دو تیتر مخاطب وادار به دنبال كردن خبر شود.
دو تیتره در مطبوعات كاربرد دارد و اگر چه در خبرگزاری وجود ندارد ولی می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

* برای نخستين بار دوتيتری ها در جريان جنگ متحدين با عراق موسوم به ((جنگ نفت)) در روزنامه ابرار توسط حسين قندی مورد استفاده قرار گرفت.

استثنائات :
برخی قواعد ذكر شده برای تیتر را می توان در برخی حالات رعایت نكرد:
۱- تكرار كلمات در تیتر
مثال استثناء:
تیتر ـ ایران گریست، خون گریست
این تكرار در تیتر جزء استثنائات قرار می گیرد،چرا كه هم خبر دارد و هم ضربآهنگ.
تیتر ـ در گزارش  گل مریم، گل سوسن، گل یاس
دل خوش سیری چند
این نوع تكرار به تیتر لطمه نمی زند.
 ۲ـ فعل منفی در تیتر: تیتر نباید با فعل منفی پایان بگیرد، مگر این كه خبری داشته باشد.
مثال:             شلیك ۵ گلوله
آرامش رییس جمهوری را برهم نزد
۳- تیتر سوالی:
الف- دو تیتره سوالی :       ترور نخست وزیر اسراییل
« ایعال امیر » كیست؟
ب ـ یك تیتر سوالی:          ارتش الجزایر كودتا می كند؟
گاهی می توان از تیتر سوالی استفاده كرد ولی باید نوعی خبر در آن وجود داشته باشد.

سبک های خبر نویسی

سبک های خبر نویسی

بوسیله: در: Monday, July 04

سبک های خبر نویسی(NEWS STYLES)

۱ـ سبک هرم وارونه(INVERTED_PYRAMID STYLE):
کارآمد ترین و رایج ترین سبک تنظیم خبر سبک هرم وارونه نام دارد. در این سبک به ترتیب مهمترین مطلب رویداد در ابتدای خبر و کم ارزش ترین مطلب در انتها قرار می گیرد. از سوی دیگر در این روش ( به دلیل ضیق وقت مخاطبان )، خواننده با مطالعه ابتدای خبر می تواند دریابد بقیه خبر برای او مفید است یا نه؟

مزایا:
الف) زمان برای دریافت مهمترین قسمت مطلب کوتاه است. ( سرعت انتقال خبر)
ب) لید دارد که در آن مهمترین بخش خبر ارایه می شود.
ج) سادگی ویرایش، تیتر نویسی و صفحه آرایی.
د) خبر بر پایه ارزش مطالب تنظیم می شود.

معایب:
الف) خبر هیچ گاه کامل نیست، چون مهمترین قسمت های آن انتخاب شده است.
ب) سلیقه خبرنگار در اولویت بندی بخش های خبر زیاد است.
ج) توالی زمانی خبر از هم گسسته می شود.
د) گاهی خواننده با خواندن لید به ادامه خبر نمی پردازد.
ه) گاهی آنچه در لید گفته شده،در متن تکرار می شود.
درباره ترتیب ارایه مطالب به سبک هرم وارونه باید بسته به تعداد موضوعات خبر به ارایه مطالب پرداخت.

*در خبرهای یک موضوعی:
در پاراگراف اول لید نوشته می شود.
در پاراگراف بعدی توضیح بیشتری برای لید می دهیم.
و به ترتیب، توضیحات در هر پاراگراف نسبت به اهمیت آن نوشته می شود تا خبر کامل شود و به پایین ترین سطح که می رسد اهمیت چندانی ندارد ولی صرفا برای توضیح و تکمیل خبر آمده است.

*در خبرهای چند موضوعی :
ابتدا مهمترین قسمت خبر را تعیین کرده ، در لید می آوریم و بعد در یک یا چند پاراگراف قسمت اول خبر را تکمیل کرده و بعد قسمت دوم خبر را نوشته، به همان ترتیب در پاراگراف های بعدی این قسمت خبر را تکمیل می کنیم و در نهایت قسمت سوم خبر نوشته و در پاراگراف های بعدی کامل می شود. یعنی اگر قسمت A از قسمت B مهمتر است ، قسمت های A1، A2و… قبل از قسمت B در خبر آورده می شوند.

***باید تاکید کرد سبک هرم وارونه به دلیل سهولت انتقال خبر، مهمترین و بهترین سبکدر خبرنویسی می باشد.

نمونه سبک هرم وارونه
لید : تهران ـ خبرگزاری جمهوری اسلامی : براساس مصوبه دولت و به منظور افزایش سرمایه گذاری، تقویت و جلب مشارکت کارکنان دولت در بخش تعاون، ماهانه ۳  هزار ریال از حقوق آنان کسر و به حساب تعاونی ها واریز می شود.
پاراگراف ۲: این مصوبه در جلسه ماهانه شورای معاونان وزارتخانه ها به ریاست معاون رییس جمهور دیروز مورد بررسی قرار گرفت و مقرر شد در این زمینه بخشنامه ای توسط وزارت تعاون به دستگاههای دولتی صادر شود.
پاراگراف ۳: براساس این مصوبه، با توافق کارکنان ماهانه مبلغ ۳ هزار ریال از محل کمک هزینه عایله مندی قانون نظام هماهنگ پرداخت، کسر و به حساب اتحادیه تعاونی مصرف کارکنان دولت و شرکت های تعاونی دستگاههای مربوطه واریز می شود.
پاراگراف ۴: بدین ترتیب با افزایش سرمایه و توان مالی شرکت های تعاونی، امکان سرمایه گذاری کارکنان در فعالیت های تولیدی از طریق تعاونی ها فراهم خواهد شد.

نمونه دیگر:
لید: بانکوک (تایلند) ـ رویتر: یکی از سرنشینان هواپیمای خطوط هوایی بلغارستان در مسیر تایلند ـ ویتنام با استفاده از چتر نجات در آسمان ویتنام از هواپیما بیرون پرید.
به گفته مقامات خطوط هوایی بلغارستان، هنگامی که هواپیمای ایرباس ۳۰۰ خطوط هوایی (جی.اس.اس) در مسیر بانکوک به شهر هوشی مینه (ویتنام) در حال پرواز بود، یکی از مسافران، خدمه هواپیما را با تهدید وادار به باز کردن یکی از درهای هواپیما کرد. یک مقام خطوط هوایی بلغارستان گفت: مسافر یاد شده که به نظر می رسید تبعه ویتنام باشد، ضمن پخش اعلامیه هایی خود نیز به وسیله چتر نجات بر فراز خاک ویتنام به بیرون از هواپیما پرید.مقامات هواپیمایی بلغارستان گفتند که در این حادثه به کسی آسیب نرسیده است.

۲ _ سبک تاریخی (CHRONOLOGICAL  STYLE):
در این سبک مطالب با توجه به ترتیب  زمانی وقوع تنظیم می شوند.
در صفحات اخبار روز با توجه به نیاز به اطلاع رسانی سریع، تنظیم اخبار به سبک هرم وارونه است، اما در صفحاتی که به ارایه گزارش های تحقیقی و اسناد پرداخته می شود ، می توان از سبک تاریخی استفاده کرد.

 سبک تاریخی با مقدمه:
در این نوع در ابتدای خبر مقدمه ای آورده می شود که شباهتی با لید ندارد، زیرا  اصولا مقدمه تنها برای شروع خبر است و حاوی خبر نیست.

مثال:
مقدمه: تهران ـ خبرگزاری جمهوری اسلامی: اجلاس شورای معاونان وزارتخانه ها به ریاست معاون رییس جمهور جهت بررسی مصوبه دولت در مورد تعاونی ها تشکیل شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان امور اداری و استخدامی کشور، اجلاس ماهانه شورای معاونان اداری و مالی وزارتخانه ها و سازمان های دولتی صبح دیروز به ریاست (نام و نام خانوادگی)، معاون رییس جمهور و دبیرکل سازمان امور اداری و استخدامی و … با حضور (نام و نام خانوادگی)، وزیر تعاون در محل سالن کنفرانس این سازمان تشکیل شد.در این اجلاس مصوبه قبلی هیات دولت مبتنی بر گسترش و تقویت تعاونی های مصرف کارکنان دولت و افزایش سرمایه گذاری در بخش تعاون یا جلب مشارکت کارکنان دولت بر اساس ماهیانه ۳ هزار ریال از محل کمک هزینه عایله مندی موضوع ماده ۹ قانون نظام هماهنگ پرداخت از حقوق و مزایای کارمندان مطرح و مورد بحث قرار گرفت و مقرر شد به منظور اجرای مصوبه فوق، دستگاههای اجرایی همه ماهه با توافق کارکنان، مبلغ مذکور را به حساب اتحادیه تعاون مصرف کارکنان دولت بر شرکت های تعاونی دستگاههای ذیربط واریز نمایند.
بدین ترتیب با افزایش سرمایه و توان مالی شرکت های تعاونی، امکان سرمایه گذاری کارکنان در فعالیت های تولیدی از طریق شرکت های تعاونی فراهم می شود.
ضمنا قرار بر این شد بخشنامه ای در این زمینه از طرف وزیر تعاون و معاون رییس جمهور مشترکا به دستگاههای دولتی صادر شود.

۳ـ سبک تاریخی با لید (CHRONOLOGICAL  STYLE WITH LEAD):
این سبک دارای لید است و به صورت ترکیبی از سبک تاریخی و هرم وارونه به نظر می آید.شروع خبر همواره با دادن یک خبر است که حاوی مهمترین قسمت مطلب است و پس از آن،خبر به همان ترتیب زمانی رویداد ذکر می شود .
این نوع بیشتر در گزارش حوادث بکار می رود، البته در برخی از خبرهای اجتماعی و گزارش برخی جلسات نیز کاربرد دارد.

نمونه (سبک تاریخی با لید)

لید : قاتل فرش فروش ۲۵ ساله ایرانی در کانزاس سیتی (آمریکا) به حبس ابد محکوم شد.

شرح ماجرا:  فیلیپ مک وی  در بهمن ماه ۱۳۶۷ به همراه دو جوان دیگر آمریکایی در یکی از بزرگراه های کانزاس سیتی راه را بر اتومبیل حامد رضی زاده، فرش فروش ایرانی و مادرش بستند و وی را با شلیک گلوله به قتل رساندند و مادرش را نیز مجروح کردند. قاتلان و ضاربان سپس کیف پول رضی زاده را به سرقت برده و از محل گریختند.
بعدها با نشانه هایی که مادر رضی زاده در اختیار پلیس قرار داد، پلیس این شهر موفق شد، فیلیپ مک وی را بازداشت کند.
فیلیپ مک وی ابتدا منکر قتل رضی زاده شد، اما بعد اعتراف کرد که برای سرقت پول وی، راه را بر اتومبیل او بسته و این فرش فروش ایرانی را به قتل رسانده است.
مطبوعات محل کانزاس سیتی نوشتند هیات منصفه دادگاه در بهمن ماه سال گذشته فیلیپ مک وی ۲۸ ساله را به خاطر قتل عمد مجرم شناخته بودند و دادگاه منطقه (جانسون) از توابع کانزاس سیتی از ایالت کانزاس،هفته گذشته وی را به حبس ابد محکوم کرد.

اصولا درسبک تاریخی مطلب دست نمی خورد و بر مبنای توالی زمانی به همراه یک مقدمه ارایه می شود، لذا  تنها مزیت این سبک این است که خبر کامل و فاقد اعمال نظر خبرنگار است.
از جمله معایب این سبک این است که چون مقدمه دارد مهمترین بخش خبری در ابتدا ارایه می شود، طولانی و زمان بر است و ماکت بندی آن نیز مشکل تر از هرم وارونه است.

۴ـ سبک بازگشت به عقب:
در این نوع سبک ابتدا لید نوشته می شود، بعد توضیح لید داده می شود و بعد سابقه خبر نوشته می شود.

 ۵ـ سبک با پایان شگفت انگیز:
در این نوع سبک،خواننده کنجکاو نگاه داشته می شود و برای مخاطب سوالی ایجاد می شود ، بدون این که به آن پاسخ داده شود.
در این سبک از لید غیر متعارف و سوالی استفاده می شود و معمولا بدنه خبری به صورت تاریخی کار می شود؛ عمده کاربرد آن در خبرهای اجتماعی و حوادث است.

۶ ـ سبک دایره ای:
در این سبک، خبر از یک نقطه شروع می شود تا ماجرا تعریف شود و دوباره به همان نقطه باز می گردیم، علت ها را جست و جو  و عواقب را بازگو می کنیم.  این سبک نیز بیشتر در خبرهای حوادث و اجتماعی کاربرد دارد.

چند نکته در تنظیم متن خبر

*متن خبر باید دارای وحدت باشد ، این هماهنگی و وحدت را می توان با استفاده از تکرار به موقع موضوع اصلی و استفاده از واژه های ربط دهنده ایجاد کرد.
*زمان رویداد باید در خبر  به صورت تاریخ یا به نسبت زمان حال ( دیروز، شنبه گذشته، …) ذکر شود.منبع نیز باید درخبر ذکر شود. اگر این منبع یکی است در ابتدای خبر و اگر متعدد است با به ترتیب قرار دادن مطالب بر حسب اهمیت، پیش از نقل مطلب هر یک ، نام منبع مربوط ذکر می شود.
*در نقل مطلب از افراد، ذکر کردن نام  کامل و سمت آنان یا رابطه آنان با موضوع خبر ( مثلا …، یکی از شاهدان حادثه ) الزامی است.
*در خبر نویسی فعل معلوم بر مجهول رجحان دارد، مگر فاعل اهمیت خاصی نداشته باشد یا به دلیلی حذف شود.
مانند:
مغازه بسته شد. غلط
مغازه توسط ماموران اداره تعزیرات بسته شد.

دولت لهستان به دنبال ناآرامی های کارگری ، حکومت نظامی اعلام کرد.
به دنبال ناآرامی های کارگری ، در لهستان حکومت نظامی اعلام شد. ( این مورد نیز صحیح است ولی جمله بالا به دلیل عدم شروع با حرف اضافه ارجحیت دارد)
از کلمات اضافی در خبر باید اجتناب شود.
وی در ادامه سخنانش اضافه کرد : غلط                                    وی افزود: درست

*در کاربرد صفات در خبر نویسی، باید از صفات سنجشی و شعارگونه خودداری کرد.
به جای:  مذاکرات مهمی بین وزیر  امور خارجه ایران و لیبی انجام شد.
نوشته شود: وزیر امور خارجه گفت: مذاکرات مهمی بین ایران ولیبی صورت گرفت.
در این حالت اظهار نظر از سوی خبرنگار به اظهار نظر از طرف منبع تغییر می یابد که از نظر اصول خبر نویسی بهتر است، البته در تفسیر و تحلیل نویسی استفاده از این گونه صفات جایز و گاهی لازم است.

نکاتی درباره تهیه و تنظیم خبرهای گوناگون

اطلاعیه (کتبی)، اعلامیه، بیانیه، پیام(شفاهی)، بخشنامه، آگهی ها، نکات خبری، اگر در حدی مهم باشد که قابل کار کردن باشد، باید به صورت هرم وارونه تنظیم شود.  در این حالت  به جای آوردن متن کامل اطلاعیه یا بیانیه و… ،نکات مهم آن که عناصر خبری را کامل کند و به همراه سابقه مورد نیاز آورده می شود.
مثال:
(اطلاعیه)
قابل توجه تمامی بازنشستگان و وظیفه بگیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بنابر تصمیم دولت مبنی بر برقراری  بیمه تکمیلی بازنشستگان و وظیفه بگیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال جاری، از آن دسته از همکارانی که مایل به استفاده از بیمه فوق الذکر نمی باشند، درخواست می شود حداکثر تا پایان آذرماه سال جاری نسبت به اعلام کتبی عدم استفاده خود از مزایای آن به اداره کل امور مالی وزارت متبوع اقدام نمایند.
اداره کل تعاون و رفاه

تنظیم به شیوه هرم وارونه :
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آخرین مهلت  اعلام عدم استفاده بازنشستگان و وظیفه بگیران از بیمه تکمیلی این وزارتخانه را اعلام کرد.
اداره کل امور مالی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با صدور اطلاعیه ای اعلام کرد: آن دسته از افرادی که تمایل استفاده از بیمه تکمیلی بازنشستگان و وظیفه بگیران را ندارند، باید تا پایان آذرماه جاری، عدم استفاده از مزایای این بیمه را به صورت کتبی به این اداره کل اعلام کنند.

در برخی موارد برای نوشتن از سبک تاریخی با لید استفاده می شود، البته در صورتی که خود اطلاعیه و سابقه آن اهمیت بالایی داشته باشد.( اطلاعیه های خدمت نظام وظیفه و …)
در اخباری که اصل خبر حول محور جداول و آمارهاست، تنظیم خبر براساس نمودارها و جداول آماری بر حسب هرم وارونه است. در این خبرها بهتر است ابتدا بر مبنای ارزش های خبری، سوالاتی که در جدول پاسخ آنها وجود دارد، طرح و خبر برمبنای پاسخ آن سوالات تنظیم شود.

*در سخنرانی ها نیز بهترین روش، استفاده از سبک هرم وارونه است.

تهیه و تنظیم خبر حوادث
در این اخبار برای حفظ جنبه اطلاع رسانی و نیز آموزش و هشدار ، علاوه بر نقل جرم و مجازات،هشدار و تاکید لازم نیز اعمال می شود.
سبک مناسب برای اخبار حوادث ، سبک تاریخی همراه با لید است.
در اخبار دادگاهها چون خبر بر مبنای گفت و گو شکل می گیرد، توالی این گفت و گو باید حفظ شود؛ لذا در این اخبار نیز از سبک تاریخی همراه با لید استفاده می شود.
در این خبرها در استفاده از کلماتی که بار حقوقی دارند ، باید نهایت دقت را به عمل آورد؛ زیرا متهم به خلاف قانون از جنبه حقوقی تا در دادگاه محکوم نشده باشد، قانون شکن تلقی نمی شود.
مثال : دادگاه کوی دانشگاه که در آن متهم پرونده پس از اتمام دادرسی علیه برخی روزنامه ها اقامه دعوی کرد.
همچنین از دیالوگ نویسی در گزارش دادگاهها و صحبت با متهم می توان استفاده و حرکات و احساسات او را تشریح کرد.

تنظیم خبرهای ورزشی
در اخبار ورزشی باید علاوه بر حفظ عناصر خبری، احساسات تماشاچیان  و بازیکنان نیز به مخاطب انتقال داده شود. در این اخبار وقتی خبر به نتایج رویدادها و چگونگی وقوع محدود است،از سبک هرم وارونه استفاده می شود ولی وقتی نیاز به انتقال سیر تاریخی نیز باشد، از سبک تاریخی همراه با لید نیز می توان استفاده کرد.

تنظیم خبرهای هنری و علمی
روش نگارش این اخبار معمولا با استفاده از سبک هرم وارونه صورت می گیرد، البته استفاده از واژگان متناسب ، این اخبار را از حالت خشک و رسمی خبرهای سیاسی و اقتصادی خارج می کند. در اخبار هنری ظرافت های شناخت یک هنر موثر است و در آن  نثر توصیفی حرف اول را می زند.
در برخی مراسم رسمی سیاسی یا فرهنگی، جدا از خود مراسم برخی حواشی مانند عدم نظم ، برخوردها و سخنان حاشیه ای  و … وجود دارد که لازم است به صورت مشخص  ( مثلا با ستاره یا عنوان در حاشیه مراسم  ) جدا از خبر اصلی  ذکر شود. گاهی تعدادی خبرکوتاه وجود دارد ( که ذاتا فاقد شرح وبسط است ) یا این که به دلیل ضیق وقت یا کمبود جا در مطبوعات، فضا و زمان برای  ارسال کامل آنها وجود ندارد، در این حال از خلاصه خبر یا اخبار کوتاه برای انتقال مطالب استفاده می شود.
مانند: اخبار کوتاه از جهان یا مجلس

عناصر خبری

عناصر خبری (NEWS ELEMENTS)

ركن اصلی تنظیم خبر شناخت عناصر خبری است و بدون شناخت آنان و ارزش های خبری كه ذكر شد ، خبرنگار نخواهد توانست زاویه مناسب برای نگاه به رویداد را به دست آورده ، واقعه را به صورت كامل و بدون ابهام به مخاطب منتقل كند.
این عناصر شش گانه عبارتند از : كه ؟ كی ؟ كجا ؟ چه ؟ چرا ؟ چگونه ؟

۱ـ كه(WHO):
روزنامه نگار باید افراد یا چیزهایی را كه در پیدایش واقعه دخالت داشته اند، مشخص نماید.
دانستن دقیق نام ها و سمت ها در عرضه درست این عنصر نقش مهمی دارند .
این عنصر كه  برحسب شهرت مشخص می شود، فاعل یا مفعول یا مسند الیه جمله است .
عنصر كه می تواند شامل ذی روح ( كسی ) و بی روح ( چیزی ) باشد.
مثال ها:
گاو صندوق حاوی جواهرات بانكی را به سرقت بردند. ( گاوصندوق، كه ( چیزی ) است)
رییس جمهور در دانشگاه تهران سخنرانی كرد. ( رییس جمهور ، كه (كسی ) است)
تهران حادثه تروریستی در آمریكا را محكوم كرد. ( تهران،كه (كسی ) است)
عنصر خبری در تمامی این مثال ها كه می باشد.

۲ـ كی يا زمان (WHEN):
زمان یك رویداد در هر صورت جزو ارزش های خبری آن است ( تازگی ) و اگر زمان وقوع یك رویداد خود حائز اهمیت باشد ، خبرنگار باید تازگی رویداد را  در ابتدای خبر مورد تاكید قرار دهد.
امروز نتایج كنكور كارشناسی ارشد اعلام می شود.
سال آینده نظام آموزشی مدارس راهنمایی به صورت نیمسالی ـ واحدی تغییر خواهد یافت.
قرن جاری ، قرن فناوری اطلاعات نام گرفته است.
ساعت ۴ و ۲۹ دقیقه و ۴۵ ثانیه روز جمعه سال نو شمسی تحویل می شود.

۳ـ كجا (WHERE):
این عنصر عموما بیانگر ارزش خبری مجاورت است  و محل وقوع رویداد را بیان می كند.
در رویدادهای شهری،ذكر محل دقیق واقعه الزامی است.
این عنصر می تواند در ابتدا یا وسط خبر ذكر شود.
جشن فارغ التحصیلی دانشجویان رشته برق دانشگاه صنعتی امیر كبیر فردا برگزار می شود.
بمبی صبح امروز در خیابان قدس ، مجاور دانشگاه تهران منفجر شد.

 ۴ـ چه (WHAT): ماهیت و فعلیت رویداد
چه ماهیت رویداد است؛ مانند یك حادثه، انتخابات، اختراع و هر چه كه به ماهیت یا فعلیت رویداد مربوط شود.
در یك خبر ممكن است چند عنصر  (چه)  موجود باشد كه باید ازمیان آنان ، آن كه را دارای ارزش خبری بیشتری است،انتخاب كرد.
در مصاحبه ها معمولا عناصر خبری (كه) و (چه) دارای اهمیت ویژه است و در این بین اهمیت عنصر (چه) بیشتر است.

مثال:
نمایشگاه مطبوعات به كار خود پایان داد. در نمایشگاه امسال بیش از هزار نشریه ادواری حضور داشتند كه تعداد آنها نسبت به سال گذشته سی درصد افزایش یافته بود.
پایان كار نمایشگاه : چه                                    حضور بیش از هزار نشریه : چه                        افزایش سی درصدی حضور نشریات : چه

 ۵ ـ چرا (WHY):
این عنصر ، دلیل یا انگیزه وقوع رویداد را بیان می كند.
مثال :
رییس جمهور دیروز به مناسبت آغاز سال تحصیلی در دانشگاه تهران سخنرانی كرد.
رییس جمهور: كه           دیروز: كی           به مناسبت آغاز سال تحصیلی: چرا
دانشگاه تهران: كجا            سخنرانی كرد: چه

راننده تاكسی براثر بی احتیاطی عابر پیاده را زیر گرفت.
براثر بی احتیاطی: چرا                                                زیر گرفت : چه

۶ ـ چگونه (HOW):
عنصر چگونه كیفیت وقوع رویداد را بیان می كند.
مثال:
با سخنان وزیر ارشاد كنفرانس جهانگردی در تهران گشایش یافت.
با سخنان وزیر ارشاد: چگونه

تند نویسی، خلاصه و چکیده نویسی

برای خط فارسی یک شیوه استاندارد و یکسان تند نویسی وجود ندارد،اما خبرنگاران ورزیده و با سابقه روش هایی را ابداع می کنند تا بتوانند این مشکل را حل کنند. برخی از خبرنگاران معتقدند که هیچ کس نمی تواند همزمان با گفتار مخاطب همه آنچه را که می گوید بنویسد،پس به خلاصه نویسی دست می زنند،در حالی که می دانیم خلاصه نویسی از تندنویسی جداست. عده ای این کار را تجربه کرده و به تدریج به توانایی نسبی در این زمینه دست یافته اند.

الف) تند نویسی
برای تند نویسی با خط فارسی توصیه هایی داریم که از تجربه خبرنگاران ایرانی به دست آمده است:
استفاده از شیوه های مخفف سازی: واژه ها یا اصلاحاتی که می توان به صورت مخفف نوشت ، به سه دسته تقسیم می شوند:
_ مخفف برای اصطلاحات عمومی مثل جمهوری اسلامی ایران که فرضا می توان نوشت:’ج م‘ ، ’جم‘ یا …
_ مخفف برای اصطلاحاتی که مرتبط با حوزه خبری شماست. مثل موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران یا سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران که می توان مثلا با حرف M  یاT  آن  را نوشت.
_ مخفف برای اسامی عناوین و واژه هایی که در مصاحبه ای خاص به دلیل محتوای مصاحبه تکرار شده و حالت محوری دارد.

ب) خلاصه و چکیده نویسی
در این روش جمله های مهم که جنبه چکیده دارند،یادداشت می شوند و از یادداشت برداری حرف های حاشیه ای، جمله پردازی ها و توضیحات زاید خودداری می شود. این چکیده ممکن است یا از سوی مصاحبه شونده بیان شود و یا مصاحبه کننده شخصا جمله های مصاحبه شونده را در چند سطر خلاصه کند. این کار نیز نیازمند تبحر بسیار زیاد است. البته هر قدر تسلط مصاحبه کننده بر موضوع بیشتر باشد، در این کار موفق تر خواهد بود، ضمن آن که  مصاحبه کننده باید از حداکثر توان حافظه خود استفاده کند.

به مصاحبه کنندگان تازه کار توصیه می شود تا قبل از آن که ورزیده شوند و بویژه در تدوین مصاحبه های مفصل و طولانی، از شیوه هرم وارونه برای تدوین مصاحبه ها استفاده کنند. در زیر روش کار را می خوانید:

۱_ کمبودهای دست نویس خود را که به سرعت و پس از مصاحبه با کمک حافظه پر کرده اید، مطالعه کرده و از مطالبی که دارای ارزش خبری است،فیش برداری کنید.
۲ _ برای هر فیش یک جمله کوتاه کلیدی بگذارید.
۳_ برای فیش ها  شماره ردیف بگذارید.
۴_ فیش هایی که دارای جمله کوتاه کلیدی مشابه است،کنار هم قرار داده و در چند دسته مجزا بگذارید.
۵ _ با استفاده از جملات کلیدی و رابطه آنها با ارزش خبر, بر روی یک برگ کاغذ و براساس مقررات مربوط به سبک هرم وارونه، شماره فیش هایی را که تقدم دارند به ترتیب و تا انتها یادداشت کنید. در واقع این شماره ها چارچوب هرم وارونه شما را ترسیم خواهد کرد.
۶ _ متن مصاحبه را به کمک فیش ها و براساس ردیفی که تعیین کرده اید بنویسید. بدیهی است که در سبک تاریخی، نیازی به فیش برداری و اجرای مراحل بالا نیست.

شيوه نگارش اعداد

شيوه نگارش اعداد

بوسیله: در: Tuesday, July 05

شيوه نگارش اعداد

برای نگارش اعداد و ارقام در متون خبری، شيوه هايی در نظر گرفته شده است تا هم خواندن آنها آسان تر شود و هم جای کمتری را بگيرد.

* اعداد يک رقمی
اعداديک رقمی به استثنای عدد (۹ ) در متن خبر با حروف نوشته می شوند و عدد (۹ ) به دليل پرهيز از اشتباه در خواندن با حروف نوشته نمی شود.
مثال :
فيلم برگزيده جشنواره فجر پنج جايزه را به خود اختصاص داد.
رانش زمين در روستای علی آباد از توابع فيروز کوه ۹ مجروح بر جا گذاشت.

*** استثنائات
_ در تير می توان اعداد را به شکل حسابی هم نوشت:
درگيری های قبيله ای درکنگو به هلاکت  ۵ نفر انجاميد
_ در متن اخبار نيز جداول آماری، نتايج مسابقات ورزشی، طول وعرض جغرافيايی، مواد قانون، شماره تلفن، شماره خودرو، صفحات کتاب، شماره شناسنامه، ساعات روز، شماره خانه، درجه حرارت، قد و وزن را به شکل حسابی و با رقم می نويسند.
_ اعداد در آغاز سطر با رقم نوشته می شوند.
۳ نفر به اتهام قاچاق مواد مخدر در مرز ايران با ترکيه دستگير شدند.
مواردی که به عنوان استثنا مورد اشاره قرارگرفتند، برای اعداد بزرگتر از يک رقمی نيز صادق است.

*** اعداد دو و سه رقمی
اعداد دو و سه رقمی را به شکل حسابی و با رقم می نويسند. در اين ميان اعدادی که با عدد يک و مجموعه ای از صفر تکميل می شوند مانند ده، صد، هزار و…با حروف نوشته می شوند.
مثال:
در تصادف جاده هراز ۱۷ نفر مجروح شدند.
بنياد مسکن ۷۵۰ واحد مسکونی را در کرج به متقاضيان واگذار کرد.
از آغاز سال جاری تا کنون۸۵۰ تن کالا صادر شده است.
در تجمع مقابل دانشگاه صد نفر حضور داشتند.
بيش از ده هزار نفر مسابقه فوتبال بين تيم های ايران و اسلواکی را تماشا کردند.

*** اعداد بالاتر از سه رقم
 اعداد بالاتر از سه رقم را به شکل ترکيبی از ارقام و حروف می نويسند:
۴۲هزار و ۸۵۰
يک ميليون و۲۵۷ هزار و۴۳۶
چهار ميليون و۵۲۲ هزار و ۱۷۳
۱۲ ميليون و۴۸۰ هزار و ۹۷۰
۱۸۲ ميليارد و ۳۵۰ ميليون ريال
برای آسان خوانده شدن اعداد در خبرها، آنها را به صورت سه رقم، سه رقم جدا می کنيم و می نويسيم.
مثال :
عدد۱۵۶۴۵۱۲نوشته می شود: يک ميليون و ۵۶۴ هزار و ۵۱۲
عدد۲۰۰۰۱۰۰ نوشته می شود: دو ميليون و يکصد
عدد۶۱۴۲۱ نوشته می شود:۶۱ هزار و۴۲۱

*** اعداد اعشاری
اعداد اعشاری به صورت حسابی نوشته می شوند.
مثال:
۵/۸۲۳
۲/۳

*** درصد
درصدها به صورت ترکيبی از عدد و حروف نوشته می شوند:
۳ درصد،۵۶ درصد…

*** اعدادکسری
اعدادکسری کمتر از واحد را به حروف می نويسند:
دو پنجم، يک سوم

*** اعداد تقريبی يا تخمينی
اعداد تقريبی يا تخمينی را با حروف می نويسند.
مثال:
هر ماه چهل تا پنجاه تن آرد از بين می رود.

*** اعداد ترتيبی
اعداد ترتيبی با حروف نوشته می شوند.
مثال:
کتاب اول
کلاس پنجم
رتبه پانزدهم
هفتم تير
سيزدهم آبان

* اگر اعداد بخشی از يک واژه باشند وهمچنين ايام هفته با حروف نوشته می شوند.
مثال:
پنجشنبه، دوشنبه
دوجين، چهارراه، دو قلو، هشت پا

صفات نسبی با حروف نوشته می شوند و نبايد آنها را با رقم نوشت.
مثال :
پيرمرد هفتاد و پنج ساله ای پس از ۱۲ سال تلاش موفق به اخذ گواهينامه رانندگی شد.
دانش آموز دوازده ساله ای در المپياد شيمی رتبه دوم را کسب کرد.
در اين مثال ها می توان شيوه نگارش جمله را عوض کرد و اعداد را از شکل صفت نسبی خارج کرد، در اين صورت آنها را بايد با رقم نوشت:
_ پيرمردی که پس از ۱۲ سال تلاش موفق به اخذ گواهينامه رانندگی شد، ۷۵ سال دارد.
_ دانش آموزی که در المپياد شيمی رتبه دوم را کسب کرد، ۱۲سال دارد.

*** چند نکته
 تاريخ را در متون خبری به صورت ترکيبی از عدد و حروف مي نويسند:
مثال:
_ پانزدهم مهر ماه ۱۳۸۰
_ دوازدهم فروردين۱۳۵۸
برای درج زمان دقيق وقوع يک رويداد ساعت و دقيقه را با عدد و جدا از هم می نويسند:
مثال:
_ ساعت ۱۲ و ۴۵ دقيقه

نشانه گذاری درخبر

نشانه گذاری يا علامتگذاری درخبر

منظوراز نشانه گذاری يا علامتگذاری در خبر استفاده از نشانه ها و علامت هايیاست که خواندن و در نتيجه فهم درست مطالب را آسان و به رفع پاره ای ازابهام ها کمک می کند.
به عبارتی می توان گفت برای دريافت حداکثر معنا و جدا کردن جمله ها از يکديگر و رعايت آنها لازم است از نشانه ها و علايمی بهره گرفت تا مخاطب، پيام را به راحتی دريافت کند.
در اين مطلب آموزشی کوتاه و مختصر علامت ها و نشانه هايی را که کاربرد بيشتری در خبرها دارند، مورد بررسی قرار داده و جايگاه هر يک از آنها را با مثال ها و نمونه هايی آورده ام. بديهی است علاقمندان می توانند با مراجعه به کتاب های دستور زبان و يا حتی کتاب های روزنامه نگاری که بيشتر آنها توضيحاتی در مورد نشانه گذاری يا علامتگذاری در خبر داده اند، به صورت کامل تر و جامع تری با اين مقوله آشنا شوند.

***نقطه (.)
الف) نقطه برای جدا کردن جمله های خبری از يکديگر مورد استفاده قرار می گيرد و کامل بودن جمله را می رساند.
مثال:
رييس انجمن حسابداران خبره ايران گفت: ((منشاء فساد اقتصادی، دولتی بودن اقتصاد و تصدی گری دولت در بخش های مختلف اقتصادی است.))
ب) همچنين پس از هر حرفی که به صورت نشانه اختصاری به کار رفته باشد، نقطه بکار می رود.
مثال:
-پست وتلگراف وتلفن(P.T.T)
-ابن سينا متوفی به سال ۴۲۸ ه.ق.

*نکته ضروری :
همه علامت ها و نشانه ها مانند نقطه، دو نقطه و ويرگول بايد بدون فاصله به کلمه ما قبل خود وصل شود و از کلمه بعدی فاصله داشته باشد.

*** دونقطه (:)
نشانه دونقطه در موارد زير کاربرد دارد:
 قبل از نقل قول مستقيم
مثال :
مخبر کميسيون امنيت ملی و سياست خارجی مجلس گفت: ((اتفاقی که درمرزهای شرقی ايران و در حادثه ای که در نيويورک رخ داد، يکی از ابعاد جهانی شدن را به دنيا گوشزد کرد.))

*نکته های ضروری:
_ نقل قول غير مستقيم نيازی به دو نقطه ندارد.
مثال:
حامد کزرای، رييس دولت موقت افغانستان روز يکشنبه گفت که در صورت افزايش خشونت در کابل خواستار تغيير در ماموريت نيروهای بين المللی در افغانستان خواهد شد.
_ از قرار دادن نشانه دو نقطه بعد از عباراتی مانند “به گفته وی” ، “اين گزارش حاکی است” و عباراتی نظير اينها خودداری شود.
مثال صحيح:
اين گزارش حاکی است به دنبال موج ناآرامی در شهرهای افغانستان از بيم حمله واشنگتن ،کابل غارت شد.

***سه نقطه  (…)
علامت سه نقطه در موارد زير به کار می رود:
الف) در نقل قول مستقيم که در گيومه قرار دارد اگر به هر دليلی بخشی از اظهارات فرد حذف شود، می توان از نشانه سه نقطه به جای آن استفاده کرد و بقيه مطلب را ادامه داد.

مثال:
در اين بيانيه آمده است:” سفارت جمهوری اسلامی ايران ضمن اينکه عميقا بر اين باور است که ديدار آقای خاتمی از پاکستان سبب تقويت بيش از پيش مناسبات دوستانه تهران و اسلام آباد خواهد شد … ولی هنوز تاريخ اين سفر ميان مقام های دو کشور نهايی نشده است.”

ب) کلمات يا عبارات خلاف عفت عمومی و رکيک و عباراتی از اين نوع که نمی توان در خبر درج کرد.
مثال:
نماينده کوهدشت بلافاصله از جا برخاست و خطاب به پورنجاتی گفت: شما مفسر نظر امام نيستيد. بنشين سر جايت ای … !

پ) اگر به عللی مطلبی ناتمام بماند و بخواهيم جمله يا عبارت را ناتمام رها کنيم، از اين علامت استفاده می شود.
مثال:
” در درجه اول اميد همه ما به اين بود که اين انسان به زندگی باز گردد و اينکه در اين لحظه که همه چيز از لحاظ پزشکی پايان يافته است، اميدوارم واسطه خيری شويم و …”

ت) در مواردی که کلمه يا بخشی از مطلب ناخوانا و نامفهوم باشد به جای آن سه نقطه قرار می گيرد.
مثال:
راديو بی.بی.سی گزارش داد در اين نوار ويديويی که در افغانستان پيدا شده است، پنج نفر از اعضای … از جمله يک يمنی که مقام های آمريکايی معتقدند در حملات ۱۱ سپتامبر دست داشته اند، نشان داده می شوند.

ث) برای نشان دادن گسيختگی تلفظ در مورد کسانی که به عادت يا بنا به حالت خاصی بريده بريده حرف می زنند.
مثال:
پس از اين سخنان محکم، چهره تکيده مادر در حالی که قطره اشکی بر گونه اش چسبيده است، به سوی مردش برمی گردد، با صدايی  که گويی از ته چاهی بيرون می آيد: ب…ل…ه

*نکته ضروری:
_ سه نقطه بدون فاصله با کلمه قبل از خود و چسبيده به آن تايپ می شود و بايد با کلمه بعدی يک فاصله داشته باشد.

***ويرگول(،)
ويرگول نشانه توقف يا درنگ کوتاه است و در موارد زير استفاده می شود:
الف)وقتی به چند کلمه موضوع واحدی اطلاق شود.
مثال:
آب،غذا،مسکن و هوا از لوازم اوليه حيات آدمی است.
ب)  بين دو کلمه که احتمال می رود خواننده آنها را با کسره اضافه بخواند.
مثال:
هر که به طاعت از ديگران کم است و به نعمت بيش، به صورت توانگر است و به معنی درويش.
پ) جدا کردن اعداد
مثال:
۶،۴،۲ و ۸ اعداد زوج هستند.

*نکته ضروری :
_ ويرگول به کلمه قبلی می چسبد و از آن فاصله نمی گيرد.
مثال:
مسوولان استان خراسان از آنچه که “رشد بی رويه تعاونی های اعتبار و صندوق های قرض الحسنه در سطح اين استان “می نامند، ابراز نگرانی می کنند.

***گيومه يا نشانه نقل قول((  ))
گيومه برای نشان دادن قول مستقيم کسی غير از نويسنده است و همچنين برای مشخص کردن کلمه يا اصطلاحی ويژه به کار می رود.
نشانه گيومه در موارد زير بکار می رود:
الف)هنگامی که عين سخن يا نوشته فردی را بدون هيچ تغيير و اصطلاح ادبی ذکر کنيم.
مثال :
نماينده مردم تهران در مجلس گفت: ((آن چيزی که در پرونده اخير به نظر می رسد اين است که هنوز در دادگاه پيرامون اتهامات متهم بحث نشده است که آيا سوء استفاده و خلاف قانون شده يا نشده است و بطور طبيعی بايد منتظر ادامه دادگاه بود.))

ب)در ميان جملات و هنگام بيان نقل قول غير مستقيم امکان دارد واژه و يا عبارتی عينا به نقل از گوينده نقل شود. برای تاکيد بر اينکه اين کلمه يا عبارت عين سخن گوينده است، می توان آن را داخل گيومه قرار داد.
مثال:
رييس مجلس شورای اسلامی جوانان برگزيده در المپيادها را ((فرهيختگان آينده ساز ايران)) خواند.

*نکته های ضروری :
_ گاهی هنگام ذکر اسامی خاص به جای گيومه از پرانتز استفاده می شود که نادرست است.

_ گيومه بايد به کلمات مربوط به خود بچسبد و از آنها فاصله نمی گيرد.

_ وقتی جمله از فردی عينا نقل و داخل گيومه قرارداده می شود، در پايان جمله نقطه گذاشته می شود و پس از آن گيومه قرار می گيرد.
مثال: رييس جمهور گفت: ((ما می خواهيم استقلال خود را حفظ کنيم.))

***نشانه تعجب( ! )
نشانه تعجب در پايان جمله هايی  به کار می رود که نشان دهنده يکی از حالات شديد نفسانی و عاطفی همانند تعجب، تاکيد، تحقير، تنفر، خطاب، تحسين و شادمانی است.
مثال :
_ ای دوست!
_ آهسته !
_ بسيار خوب !
_ آه!
_ عجب آدم دورنگی است !

***نشانه استفهام (؟)
اين نشانه و علامت در موارد زير به کار می رود:
الف) در پايان جمله های پرسشی
مثال:
علت فرار مغزها از کشورهای جهان سوم را در کجا بايد جست و جو کرد؟

ب)پس از هر کلمه يا عبارتی که جای جمله استفهامی مستقيم را بگيرد.
مثال:
سکوت نشانه چيست ؟رضايت يا مخالفت؟

*چند نکته ضروری :
_ گاهی علامت استفهام به جای علامت تعجب به کار برده می شود که صحيح نيست و همچنين در برخی موارد برای نشان دادن تعجب بيش از حد، دو يا چند علامت سوال را پشت سر هم می آورند که نادرست است.

_ پس از علامت سوال نبايد نقطه گذاشته شود.

_ سوالاتی که به صورت غير مستقيم در جمله ذکر می شود نيازی به علامت سوال ندارد و نبايد در پايان چنين جملاتی نشانه استفهام قرارداد.
مثال:
وزير خارجه در مذاکرات خود اين نکته را يادآور شده بود که چرا مقامات اتحاديه اروپا در برابر اين رويداد موضع قاطعی اتخاذ  نکرده اند.

برچسب ها
, , ,
به اشتراک بگذارید
  • با نگارش نظرات خود، در وب سایت همراهمان باشید.
  • دیدگاه های ارسال شده، پس از تایید در  وبسایت فاطمه شریفی منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.